بازشناسی اهداف و آرمان های شهید نواب صفوی از منظر معظم له

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 
makarem news

یادداشت روز:

بازشناسی اهداف و آرمان های شهید نواب صفوی از منظر معظم له

بیداری اسلامی؛ تجلی اندیشه ها و آرمان های شهید نواب صفوی/ شهید نواب صفوی؛ آذرخشی در ظلمت/ شهادت شهید نواب صفوی؛ زمينه ساز انقلاب اسلامی/ شهید نواب صفوی؛ طراح و خالق تئوری حکومت اسلامی/ از حکومت اسلامی نواب صفوی(ره) تا جمهوری اسلامی امام خمینی(ره)/ خاطره معظم له ازتلاش فضلای حوزه برای ممانعت از اجرای حکم اعدام شهید نواب صفوی

رضاشاه در سال 1299 ه. ش (1339 ه. ق) سردار سپه شد و پنج سال بعد، در سال 1304 ه. ش، احمدشاه [1] قاجار را خلع كرد و خود بر تخت قدرت تكيه زد و بدينسان حكومت قاجار به تاريخ پيوست [2] و حكومت خاندان پهلوى آغاز شد و پنجاه و سه سال حکومت ظلم و جور ادامه داشت، لیکن با مجاهدت های شهدایی هم چون  شهید نواب صفوی ، پيروزى انقلاب شكوهمند اسلامى ايران در سال 1357 ه. به منصۀ ظهور رسید.از این جهت بررسی دقیق آرمان ها و اهداف آن شهید والا مقام و جمعیت فدائیان اسلام در آن برهه از زمان ضروری است.[3]

بیداری اسلامی؛ تجلی اندیشه‌ها و آرمان های شهید نواب صفوی

نباید فراموش کرد قدرت های استکباری با برانگيختن ديكتاتورهاى دست نشانده خويش، امثال رضاخان ، براى ريشه كن كردن اسلام ناب تلاش كرده و مى كنند.[4]

لذا در دوران سياه و تاريك رضا شاه رسماً با اسلام اصیل ، مبارزه  مى شد و  جوّ خفقان و اختناق  به قدرى شديد بود كه افرادى كه از دغدغه های اسلام مى گفتند تحت تعقيب قرار مى گرفتند. [5] از سوی دیگر جهان اسلام نیز قوّت و قدرت و استقلال خود را به كلّى از دست داده بود به گونه اى كه همچون يك امّت  مرده بودند،[6] که نتيجه آن مستعمره  شدن كشور اسلامى به وسيله بيگانگان از اسلام  بود.[7]

در این میان فدائیان اسلام به ویژه شهید نواب صفوی توانستند در دوران خفقان شدید حکومت طاغوت بدرخشند و خفقان موجود در رژیم پهلوی را بشکنند و صدای ملت را به گوش همگان برسانند.[8] و از آنجا که هدف مبارزات مستمر فدائیان اسلام، ايجاد احساس مسؤوليت و بيدارى در ایران و دیگر کشورهای اسلامی  بود[9]لذا شهادت شهید نواب صفوی  ملت ایران  بيدار کرد.[10]

به تعبیر شاعر:خون او تفسير اين اسرار كرد             ملّت  خوابيده را بيدار كرد[11]

اینگونه بود که ظلم  ستيزى به عنوان  مهمترین آموزه اسلام با  بيدارى و آگاهى امّت اسلامى  پیوند خورد.[12] و حوزه در اين عصر علاوه بر رسالت علمى و دينى خود، به صورت آشكارتر وارد مسايل سياسى نيز شد و روحانيت شيعه با ایثار گری و شهادت طلبی چهره هایی تأثیر گذار همچون  شهید نواب صفوی ، در كنار مردم به رهبرى امام خمينى رحمه الله با رژيم فاسد[13]پهلوى  مبارزه را آغاز كرد، و سرانجام نور بر ظلمت چيره شد و انقلاب شكوهمند اسلامى ايران در 22 بهمن سال 1357 ه. ش به پيروزى رسيد.[14]

هم چنین شهید نواب صفوی با سفرخود به کشورهای عربی و ملاقات با شخصیت‌های معروف اهل سنت، نقش اساسی در ایجاد وحدت امت اسلامی ایفا کرد؛ آن شهید بزرگوار  در سال 1373 هجرى قمرى در اجلاس انجمن مؤتمر ‌اسلامي در اردن حضور یافت.[15]

شهید نواب صفوی همچون يك «معلم ماهر» با صداى رسا حقيقت اتحاد امت اسلامی برای آزادی فلسطین را براى مسلمين تشريح نمود،اين سخنان به حقايق فراموش شده اسلام  حيات نوينى بخشید و آثار ارزش هاى دينى اسلام را كه گرد و غبار غفلت  آنها را فرا گرفته، بار ديگر پرفروغ نمود.[16]

آری پرتو اين حقيقت و اوّلين بذر اين فكر در «مؤتمر بزرگ اسلامى اردن » و سپس در مصر و دیگر کشورهای اسلامی با اندیشه های شهید نواب صفوی تجلی یافت. آن روز جمعى از بزرگان جوامع اسلامى براى بررسى مسائل مهم و حياتى مسلمين و مبادله مراتب دوستى و محبّت، بدون توجه به اختلاف مناطق جغرافيايى و نژاد و مليت و مذهب، در اردن و مصر و سوریه و عراق گرد آمده بودند.اجتماعى كه در نوع خود بى نظير و چشم تمام مسلمانان به آن دوخته شده بود، و خارى در چشم دشمن محسوب مى شد.[17]

در سايه همين كوششها و تلاشهاى مداوم شهید نواب صفوی است كه طليعه پيروزى آشكار شده و روح پاك و تازه اى در مسلمانان در قالب بیداری اسلامی علیه رژیم های مرتحع عربی به جنبش درآمده است، به نحوی که كم كم به يكديگر نزديك مى شوند و از احوال يكديگر با خبر مى گردند.[18]

شهید نواب صفوی؛ آذرخشی در ظلمت

رژيم پهلوی یک رژیم  خشن و  نظامى بود که استدلال نمى فهمید.[19] از یک سو  دامن زدن به ناسيوناليسم افراطى در دوران رضا شاه به عنوان اهرم کلیدی برای اسلام ستیزی مورد توجه قرار گرفت[20]از سوی دیگر  به راحتى قوانين اسلام را زير پا  نهادند، و می گفتند فرامين الهى دِمُدِه شده و قوانين و مصوبات غرب و شرق مُد شده است.[21]

لذا سیاست های دین ستیزانۀ رضا شاه به گونه ای دنبال می شد که اساس دين و مكتب در خطر بود و ظلمت  و تاريكى همه جا را فرا گرفته بود بسیاری از  آزادگان  را در بند كرده بودند، از آن جهت که علما افشاگرى می کردند و  ظلم و جنايات دستگاه حاكم  را بر ملا  می ساختند.[22]اینگونه بود که  در دوران رژيم  طاغوت، زنان را مجبور به كشف حجاب مى كردند[23] .

اقتصاد کشور در رژيم  گذشته نیز  مانند بسيارى ديگر از كشورهاى اسلامى به نابودى كشانده شد، نه فقط بخاطر سوءِ مديريّت، بلكه بخاطر نقشه هاى حساب شده اى كه مى خواست ما از هر نظر مصرف كننده باشيم.[24]به همين دليل در رژيم  شاهنشاهى اقتصادش يكى از زائده هاى اقتصاد غرب، و وابسته و دست نشانده آن بود[25]

آری  ايران در زير بيرق و پرچم شاهنشاهى  برای قدرت های غربی خطرى نداشت.[26] بلکه ظلمت  ظلمها و حق كشيها، کشور را  تاريك و به ظلمت كده اى تبديل كرده بود و آرامش و آسايش از زندگى مردم  بكلّى رخت بربسته بود.[27]

در چنین فضایی بود که  شهید نواب صفوی همچون نوری در ظلمت جهل و بی دینی و ظلم رژیم گذشته سربرآورد و شالوده حکومت ظالمانۀ پهلوی را به لرزه درآورد. [28]

شهادت شهید نواب صفوی؛ زمينه ساز انقلاب اسلامی

نباید آن دوران عبرت انگیز را به فراموشی سپرد زمانی که رضاخان توسط غربی‌ها روی کار آمد و بنا شد سیاست غربی‌ها را اجرایی کند؛ آنها اسلام و به خصوص اسلام تشیع را مزاحم و مخالف خود می‌دانستند؛ یکی از کارهایی که به رضاخان دستور دادند کشف حجاب بود؛ رضاخان در مسجد گوهرشاد و جوار حضرت رضا(ع) حمام خون به راه انداخت و چقدر به زنان مملکت ما ظلم کرد تا دستور غربی ها را برای دور شدن مسلمانان از اسلام اجرایی کند.[29]

حتی تغییر لباس ملی نیز  با نفوذ غربی‌ها در زمان رضاخان اجرا شد؛ امروز عرب‌ها، پاکستانی‌ها و هندی‌ها لباس ملی دارند، ما هم لباس ملی داشتیم، اما رضاخان تحمیل کرد باید لباس‌ها و کلاه‌ها تغییر کند.[30]

تلاش برای از بین بردن زبان فارسی و جایگزینی حروف لاتین یکی دیگر از نفوذ گام به گام غربی‌ها در ایران توسط رضاخان بود؛ آنها می‌گفتند اگر حروف الفبای شما لاتین شود، با تمام کتاب‌های دنیا آشنا می‌شوید و این گونه وسوسه می‌کردند، اما کشور و ملت ما مقاومت کردند و حاضر نشدند الفبا را تغییر دهند.[31]

در ترکیه الفبا را به لاتین تغییر دادند و از این طریق، رابطه آنها با تمام فرهنگ اسلامی و کتب عربی و فارسی قطع شد، در ایران هم به دنبال تحقق همین هدف بودند، ولی مردم مقاومت کردند.[32]

لذا اسلام  در خطر بود[33] و خاندان پهلوى علاوه بر اينكه علاقه اى به اسلام  نداشتند، از پيشرفت و نفوذ روحانيّت مى ترسيدند.[34]

اینچنین بود که شهید والامقام نواب صفوی با جان خود و دوستانش از اسلام و مکتب اهل بیت علیهم السلام دفاع کرد و وظیفه خودش را در آن برهه از زمان به خوبی انجام داد.[35]

آن شهید بزرگوار دریافت نجات  اسلام  از بن بستها و شكستن موانع مختلفى كه دشمنان از هر سو در برابر جامعۀ اسلامی ايجاد كرده اند راهى جز احياى اصل« جهاد» نيست، زیرا  جهاد به مردم حركت و حيات مى بخشد و مخالفان لجوجى را كه جز منطق زور بگوششان فرو نمى رود از سر راه خود بر ميدارد.[36]

و اینگونه بود که  مجاهدت های شهید نواب صفوی  عامل و زمینه ساز انقلاب اسلامی شد؛[37] و  امام خمينى(قدس سرّه) ، مرجع بزرگ شيعه، بنيانگذار نظام جمهورى اسلامى در پانزدهم خرداد سال 1342 هجرى شمسى نهضت اسلامى را بنياد نهاد و در 22 بهمن سال 1357 هجرى شمسى به  پيروزى  رسيد.  [38]

شهید نواب صفوی؛ طراح و خالق تئوری حکومت اسلامی

يكى از مهم ترين اهداف پیامبران الهی و ائمۀ معصومین تشكيل حكومت اسلامى است.زیرا انبیای الهی داشتند و مأمورِ اجراى آن بودند، بدون تشكيل حكومت عملى نبود،اهدافی از قبیل  تعليم و تربيت، قيام به قسط، عدالت اجتماعى، آزاد كردن انسان از اسارتها، احقاق حقوق مظلومان، تربيت نفوس و پرورش فضايل اخلاقى ، بدون تشكيل حكومت اسلامى در سطح وسيع و گسترده قابل تحقّق نيست.[39]

لذا هرگاه در كشور و نظامی زندگى كنيم كه حكومت در دست ما[40]نباشد و بخواهيم نظام تعليم و تربيت اسلامى را پياده كنيم توفيق چندانى نخواهيم داشت. اگر صدا و سيما و مطبوعات را در اختيار نداشته باشيم، و فقط از طريق منبر و موعظه و بدون پشتوانه اجرايى بخواهيم در مساجد و حسينيه ها جوانان را تحت پوشش تعليم و تربيت قرار دهيم، كافى نخواهد بود.[41]

حال آنکه  رژيم فاسد پهلوى بر سر كار بود، و تمام برنامه هاى و سیاستگذاری ها در آن برهه بر محور اسلام ستیزی و مبانی ضد دینی تعریف می شد، لذا مفاسد از در و ديوار مى ريخت و از دين خبرى نبود.[42]

در صورتی که باید عدالت اجتماعى محقق می شد و به راستی  بدون تشكيل حكومت اسلامى چگونه امكان پذير خواهد بود؟ آيا به صرف توصيه و پند و اندرز در داخل مساجد و حسينيّه ها عدالت اجتماعى محقّق مى شود؟ آيا بدون داشتن قدرت اجرايى و اسباب و ابزار باز دارنده، و امكانات مجازات فاسدان و مفسدان اقتصادى، مى توان حقّ مظلومان را از ظالمان گرفت؟[43]

همچنين آيا اعطاى آزادى به انسانها، و رهانيدن آنان از اسارت هاى هوا و هوس و ظلم ظالمان و ستمگران، بدون تشكيل حكومت اسلامى امكان پذير است؟[44]

سیاست های رضا شاه  در راستای فشار شدید به حوزه های علمیه و  محدود کردن دین به یک  سلسله مسايل فردى نظير نماز و روزه و مانند آن بود که بدون تشكيل حكومت هم قابل اجرا بود (البتّه آن هم در سطح وسيع و گسترده امكان پذير نبود) در حالی که  اسلام يك آيين اجتماعى فراگير است و دستورات فراوان اجتماعى دارد، و لازمه اجرايى كردن آن تشكيل حكومت دينى است.[45]

در این بین اولین کسی که در دوران معاصر برای حکومت اسلامی برنامه داد شهید نواب صفوی بود.[46] فداییان اسلام در موضوع حکومت اسلامی بحث می کردند و تمام ابعاد آن را نیز بررسی کرده بودند و بیشتر به این دلیل آن شهید بزرگوار  را تحت فشار قرار دادند.[47]

در تبیین این مسأله باید گفت شکستن آن خفقان شدید در دوران منحوس رضا شاه ؛مطلب مهمی است و از آنجا فکر حکومت اسلامی پیدا شد، تصور بنده این نیست که آن اقدامات فدائیان اسلام تنها برای مخالفت با پیمان‌های آمریکایی صورت گرفت، بلکه بیشتر به سبب تئوری حکومت اسلامی در آرمان ها و اندیشه های شهید نواب صفوی بود  لذا رژیم پهلوی شهید نواب را تحت فشار قرار داده و شهید کردند.[48]

لذا نام بردن از حکومت اسلامی گناه کبیره شهید نواب از نظر رژیم طاغوت بود، از این رو این نظام طاغوتی برای خفه کردن این فکر دست به شهادت ایشان زد، ولی شهادت شجاعانه ایشان که با ذکر الله اکبر همراه بود بسیار در محیط اثر گذاشت، خداوند ایشان را قرین رحمت کند.[49]

از حکومت اسلامی نواب صفوی(ره) تا جمهوری اسلامی امام خمینی(ره)

بی تردید برخی از شهدا در برهه ای از زمان به  يك الگو و سرمشق بزرگ تبديل می شوند و[50] آثار و پيامدهاى گسترده، عميق و چند جانبه به همراه دارند[51]به نحوی که شهادتشان بیشتر از حیاتشان اثر گذار است و شهید نواب صفوی و همرزمانشان از جمله این افراد بودند که با شهادتشان تاثیر بسیاری بر مردم و مبارزان علیه طاغوت گذاشتند.[52]

بدین ترتیب شهادت نواب صفوی که در پی تحقق آرمان متعالی حکومت اسلامی بود تاثیر بسیاری در گسترش جمهوری اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) گذاشت؛آری ایشان را شهید کردند که آن تئوری در نطفه خفه شود، ولی شهادت ایشان و تئوری حکومت اسلامی در میان فدائیان اسلام به  تحقق جمهوری اسلامی انجامید.[53]

خاطره معظم له ازتلاش فضلای حوزه برای ممانعت از اجرای حکم اعدام«شهید نواب صفوی»

پس از این که حکم اعدام شهید نواب صفوی صادر شد، نامه‌ای برای آقای بروجردی نوشتیم که آقا شما پا در میانی کنید، تا این جریان حاصل نشود، عده‌ای از فضلای حوزه نیز امضا کردند، نامه را دست یکی از افرادی که در انقلاب شهید شد دادیم تا به آقای گلپایگانی بدهند و ایشان نیز به آقای بروجردی بدهند، ولی متأسفانه جریان‌هایی در این میان آمد که نامه به دست آقای بروجردی نرسید و واسطه‌ها رفتند و گفتند که کار صلاح نیست؛ ما نیز به نوبه خودمان تلاش کردیم.[54]

سخن آخر

در خاتمه باید گفت ما که هر سال کربلا و عاشورا را زنده نگه می‌داریم، برای این است که گذر زمان این وقایع را به فراموش نسپارد و به نسل‌های دیگر نیز منتقل شود.[55]

حال باید کاری کرد که با گذشت زمان؛ تاریخ فدائیان اسلام و اهداف و آرمان های شهید نواب صفوی  به فراموشی سپرده نشود؛[56]ما وظیفه داریم که نگذاریم یاد شهید نواب صفوی فراموش شود و در این بین تبیین اندیشه های متعالی آن شهید والا مقام از جمله اقدامات  بسیار خوبی است که می تواند به عنوان پشتوانه ای کامل برای نیروهای انقلابی و ارزشی مورد توجه قرار گیرد.[57]

پژوهش؛ تهیه و تنظیم؛ معاونت تحریریه خبر پایگاه اطلاع رسانی

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی makarem.ir


[1] همراه زائران قم و جمكران ؛ ص30.

[2] حاكمان قم؛ ص 158.

[3] همراه زائران قم و جمكران ؛ ص31.

[4] عاشورا ريشه ها، انگيزه ها، رويدادها، پيامدها ؛ ص74.

[5] آيات ولايت در قرآن ؛ ص86.

[6] پيام قرآن ؛ ج 5 ؛ ص178.

[7] پيام امام امير المومنين عليه السلام ؛ ج 11 ؛ ص34.

[8] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از اعضای ستاد بزرگداشت شهید نواب صفوی؛24/10/1393.

[9] برگزيده تفسير نمونه ؛ ج 3 ؛ ص398.

[10] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين) ؛ ج 1 ؛ ص280.

[11] عاشورا ريشه ها، انگيزه ها، رويدادها، پيامدها ؛ ص655.

[12] احكام عزادارى ؛ ص30.

[13] همراه زائران قم و جمكران ؛ ص53.

[14] همان؛ ص 54.

[15] آيين ما (اصل الشيعة) ؛ ص33.

[16] همان ؛ ص42.

[17] همان.

[18] همان.

[19] حكومت جهانى مهدى (عج) ؛ ص255.

[20] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين) ؛ ج 1 ؛ ص278.

[21] همان ؛ ص279.

[22] آيات ولايت در قرآن ؛ ص198.

[23] تفسير نمونه ؛ ج 14 ؛ ص449.

[24] خطوط اقتصاد اسلامى ؛ ص93.

[25] همان ؛ ص110.

[26] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقين)، ج 1، ص 279.

[27] شيوه همسرى در خانواده ؛ ص8.

[28]بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ نشریه یا لثارات الحسین؛ ش 163؛ ص 7.

[29]  بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در رسانۀ ملی؛13/3/1396.

[30] همان.

[31] همان.

[32] همان.

[33] استفتاءات جديد ؛ ج 3 ؛ ص606.

[34] همراه زائران قم و جمكران ؛ ص31.

[35] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ نشریه یا لثارات الحسین؛ ش 163؛ ص 7.

[36] تفسير نمونه ؛ ج 7 ؛ ص261.

[37] همان ؛ ج 1 ؛ ص522.

[38] دائرة المعارف فقه مقارن ؛ ج 1 ؛ ص251.

[39] اهداف قيام حسينى ؛ ص83.

[40] همان.

[41] همان؛ ص 84.

[42] همان.

[43]همان؛ص85.

[44] همان.

[45] همان.

[46] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی؛ www.momtaznews.com.

[47] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از اعضای ستاد بزرگداشت شهید نواب صفوی؛24/10/1393.

[48] همان.

[49] همان.

[50] عاشورا ريشه ها، انگيزه ها، رويدادها، پيامدها ؛ ص655.

[51] همان؛ص 656.

[52] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار جمعی از اعضای ستاد بزرگداشت شهید نواب صفوی؛24/10/1393.

[53] همان.

[54] همان.

[55] همان.

[56] همان.

[57] همان.


تاریخ انتشار: « 1396/10/28 »
فهرست نظرات
*متن
*کد امنیتی http://makarem.ir
تعداد بازدیدکنندگان : 2353