پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

تعیین مقدار زکاتِ غلّات، متناسب با نوع آبياري [زکات غلّات ]

پرسش : مقدار زکات غلّات برای پرداخت چگونه محاسبه می شود؟
پاسخ : برای این که مقدار زکات غلّات مشخص شود باید نوع آبیاری محصولات را ملاحظه نمود، بنابراین : الف : مقدار زکات گندم و جو و خرما و انگور در صورتى که از آب باران، یا قنات و نهر و سدّ و یا رطوبت زمین مشروب شود، یک دهم است. ب : مقدار زکات گندم و جو و خرما و انگور در صورتى که با آب چاه هاى‏ عمیق و نیمه عمیق و کم عمق، یا به ‏وسیله دلو و دست و حیوان از چاه یا رودخانه آب بکشد و آن را آبیاری سازد زکات آن یک بیستم است. ج : اگر زراعتى با هر دو نوع مذکور آبیارى شود در حالی که زمین نیازی به آبیاری نوع دیگر نداشته یا اینکه آبیاری نوع دیگر به قدرى کم باشد که به حساب نیاید یا اصلاً این کار تاثیرى در محصول نداشته باشد باید مطابق آن‏که غالباً آبیاری شده زکات بدهد، ولى اگر از هر دو به مقدار قابل توجهى آبیاری شده است، مثلًا نصف یا ثلث مدّت با آب باران و بقیّه با آب چاه مشروب شده، باید زکات آن را نیمى به حساب یک دهم و نیمى به حساب یک بیستم بدهد.

چگونگی محاسبه زکات در صورت اختلاط محصول دیم و آبی [زکات غلّات ]

پرسش : چنانچه محصول دیم و آبی مخلوط شود به گونه ای که مقدار آن قابل تشخیص نباشد،چگونه باید زکات آن را بپردازند؟
پاسخ : اگر احتمالی در ذهن دارد به آن عمل کند و الا یک پانزدهم بدهد.

چگونگی محاسبه زکات غلّات در صورت جهل به شیوه آبیاری [زکات غلّات ]

پرسش : اگر فردی آگاهی از شیوه آبیاری غلّات نداشته باشد چگونه باید زکات آن را محاسبه کند؟
پاسخ : اگر نداند که آبیارى با آب باران بوده یا با آب چاه و مانند آن، فقط یک بیستم بر او واجب ‏است.

مقدار نصابِ زکات غلّات أربع [زکات غلّات ]

پرسش : شرط وجوب زکات گندم، جو، خرما و کشمش و نصاب آن را بیان فرمایید؟
پاسخ : زکات گندم و جو و خرما و کشمش وقتى واجب است که به حدّ نصاب برسد و نصاب آنها «288 من تبریز، 45 مثقال کمتر» است که حدود «847 کیلوگرم» برآورد شده (کمى کمتر ازسه‏خروار).

زمان تعلق زکات به گندم و جو [زکات غلّات ]

پرسش : زكات گندم و جو در چه وقتى واجب می گردد؟
پاسخ : زکات گندم و جو وقتى واجب مى‏شود که دانه آن بسته شود و به آن گندم و جو گویند ولى وقت دادن زکات در گندم و جو زمانى است که آن را خرمن کنند و کاه را جدا نمایند.

زمان تعلّق زکات به انگور و کشمش و خرما [زکات غلّات ]

پرسش : زكات انگور و کشمش و خرما در چه وقتى واجب می گردد؟
پاسخ : زکات انگور و کشمش موقعى است که میوه برسد و به آن انگور گویند و همچنین در مورد خرما زمانى است که خرما برسد و قابل خوردن شود؛ ولى وقت دادن زکات در خرما و کشمش موقعى است که خشک شود، مگر این‏که بخواهند آن را به صورت تر مصرف کنند که باید زکات آن را بدهند به شرط این‏ که خشک شده آن به حدّ نصاب برسد.

شرایط واجب شدن زکات [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : با چه شرایطی زکات بر انسان واجب می گردد؟
پاسخ : زکات با چند شرط واجب مى‏شود: 1- مال به مقدار نصاب برسد. 2- مالک آن بالغ و عاقل باشد. 3- بتواند در آن مال تصرّف کند. 4- در مورد گاو و گوسفند و شتر و طلا و نقره باید دوازده ماه بر آن بگذرد، ولى احتیاط واجب آن است که از اوّل ماه دوازدهم زکات تعلّق مى‏گیرد، و اگر بعضى از شرایط در اثناء ماه دوازدهم از بین برود زکات را باید بپردازد.

محاسبه زکات بعد از کسر مخارج [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : آیا می توان مخارج را قبل از محاسبه زکات کسر نمود؟
پاسخ : ابتدا مخارج را کسر کنند؛ اگر باقیمانده به اندازه نصاب بود زکات را محاسبه کنند.

حکم زکات در جایی که مال متعلق به زکات از بین رفته [شرایط واجب شدن زکات ]

پرسش : آيا محصولي که به حدّ زکات رسيده و در موقع برداشت بر اثر آتش سوزي و امثال آن از بين مي رود، زکاتش ساقط است؟
پاسخ : اگر کسی مقصّر نباشد و مسامحه ای صورت نگرفته باشد زکات ساقط است (یعنی هم اموال صاحب مال و هم اموال فقرا از بین رفته است).

چيزهايي که زکات به آن تعلق میگیرد [کلیات زکات ]

پرسش : زکات به چه چیز هایی تعلق می گیرد؟
پاسخ : زکات در نُه مورد واجب می شود: 1-گندم 2-جو 3-خرما 4-انگور(کشمش) 5-طلا 6-نقره 7-گوسفند 8-گاو 9-شتر بنابراین اگر کسى مالک یکى از این نُه چیز باشد با توجه به شرایط مندرج در رساله عملیّه، باید مقدار معیّنى را در مصارف مشخص شده صرف کند، ولى مستحب است از سرمایه کسب و کار و تجارت نیز همه سال زکات بدهد، همچنین سایر غلّات (غیر از گندم و جو و خرما و کشمش) نیز زکات آن مستحب است.

حکم تصرّف در مال زکات داده نشده [کلیات زکات ]

پرسش : اگر ملکی با پولی که زکات آن پرداخت نشده، خریداری شود تصرّف در آن چه حکمی دارد؟
پاسخ : اگر با پولى که زکات‏ آن را نداده ملکى بخرد، تصرّف او در آن ملک حرام است و نمازش هم در آن بنابر احتیاط واجب باطل است؛ همچنین است اگر به ذمّه بخرد امّا هنگام خریدن قصدش این باشد از مالی که زکاتش را نپرداخته پول آن را بپردازد، بنابر احتیاط واجب باید از آن اجتناب کند.

تعلّق گرفتن خمس و زکات به عین [کلیات زکات ]

پرسش : آیا خمس و زکات به عین تعلّق می گیرد؟
پاسخ : با توجه به آیه 41 سوره مبارکه انفال (...فَاَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ‏...) که با حرف اضافه «لام» آمده است، دلالت بر ملکیّت و مشارکت در عین می کند و لذا چنانچه خمس را نپردازد و درآمدی از سرمایه کسب کند باید خمس درآمد را نیز بپردازد. ولی در زکات چنین دلیل روشنی نداریم و به فتوای ما زکات به عین تعلّق می گیرد نه ذمّه؛ بنابراین تصرف در مالی که زکات به آن تعلّق گرفته جایز نیست مگر با اجازه حاکم شرع، مانند دیگر اموال مشاع که تنها با رضایت همه شرکا می توان در آن تصرف کرد و تصرف هرکدام به تنهایی، هر چند به مقدار سهم خودش، بدون رضایت دیگران جایز نیست.

تعریف زکات [کلیات زکات ]

پرسش : زكات به چه معنا می باشد؟
پاسخ : زکات در لغت به معنای پاکى از آلودگى می باشد و در اصطلاح فقهی به مقدار معینى از اموال خاص انسان که به شرط رسیدن به حد نصاب باید در موارد مشخص خود مصرف شود گفته می شود.

مفهوم نصاب زکات [کلیات زکات ]

پرسش : منظور از نصاب در زکات چیست؟
پاسخ : حدّ مشخصى که براى هر یک از موارد وجوب زکات‏ در نظر گرفته شده است.

اهمیّت زکات در اسلام [کلیات زکات ]

پرسش : اهمیّت زکات در اسلام را بیان فرمایید؟
پاسخ : زکات یکی از عبادات مالى اسلام است که با شرایط خاصّى واجب مى شود؛ در اهمیّت زکات همین بس که خداوند متعال در قریب به سى آیه قرآن کریم پس از دستور به نماز، سفارش به زکات مى کند؛ گویى رابطه عمیقی بین نماز و زکات است، به طورى که نماز بى زکات، نماز مقبولى نخواهد بود. همچنین روایات فراوانى در مورد زکات وجود دارد، از جمله در روایتى آمده است که: «مانع زکات و شخصى که زکات بر او واجب شده و نمى پردازد مسلمان از دنیا نمى رود»؛ زکات همانند خمس، موارد معیّنى دارد: یک قسم از آن زکات بدن و حیات انسان است که هر سال یک مرتبه در روز عید فطر پرداخت مى شود و تنها بر کسانى که قدرت پرداخت آن را (از نظر مالى) دارند واجب است و قسم دیگر زکات اموال است که به نُه چیز (گندم، جو، خرما، کشمش، شتر، گاو، گوسفند، طلا و نقره سکّه دار) تعلّق می گیرد.

دریافت اجرت بابت کارهایی که عرفا به اجیر رجوع میکنند [احکام مضاربه ]

پرسش : در مادّه 555 قانون مدنى جمهورى اسلامى ایران چنین آمده است: «مضارِب باید اعمالى را که براى نوع تجارت متعارف و معمول بلد و زمان است بجا آورد ولى اگر اعمالى را که بر طبق عرف بایستى به اجیر رجوع کند، خود شخصاً انجام دهد، مستحقّ اجرت آن نخواهد بود» شایان ذکر است نظرات فقها تا حدّ اطّلاع این جانب متفاوت است که به سه نمونه آن اشاره مى شود: الف) امام خمینى(رحمه الله) معتقدند که اگر مضارب قصد تبرّع نداشته باشد مستحقّ اجرت المثل است. ب) صاحب شرایع(رحمه الله) قائل به عدم استحقاق اجرت المثل است. ج) صاحب جواهر(رحمه الله) قائل به تفکیک بین قصد تبرّع و عدم تبرّع شده اند. نظر حضرتعالى در این مورد چیست؟
پاسخ : در صورتى که قصد تبرّع داشته باشد شرعاً چیزى به او تعلّق نمى گیرد ولى اگر قصد تبرّع نداشته باشد، با توجّه به این که این کار طبق قرارداد وظیفه او نیست و نیاز به اجیر دارد، مى تواند اجرت کار را خود بگیرد.

نمائات حاصل از سود سرمایه گذاری [احکام مضاربه ]

پرسش : این جانب مبلغ 400 هزار تومان وجه نقد به عنوان سرمایه به شخصى داده ام تا در مدّت یک سال گاو خرید و فروش نماید و تمام مخارج و خدمات طبق قرارداد به عهده ایشان است، که پس از خاتمه مدّت و برداشت سرمایه، چنانچه نفعى یا ضررى باشد، بین صاحب پول و عامل بالمناصفه تقسیم شود. در این مدّت که گاوها تحویل ایشان مى باشد، چنانچه محصولى از شیر و ماست به عمل آید، آیا جزء سود محسوب مى شود تا نصف آن به این جانب تعلّق بگیرد؟
پاسخ : این مساله تابع قرارداد شماست هرگاه سخن از منافع بطور مطلق بوده، شامل شیر و مانند آن نیز مى شود.

قرار دادن زیان به عهده یک طرف در عقد خارج لازم [احکام مضاربه ]

پرسش : اینکه در مضاربه طی عقد خارج لازمی شرط می کنند زیان به عهده طرف مقابل باشد، یا صحیح است؟
پاسخ : در صورتی که قصد جدی باشد مانعی ندارد.

اعتراف عامل به عدم فعالیت اقتصادی در مضاربه [احکام مضاربه ]

پرسش : اگر شخص سرمایه ای را برای مضاربه گرفته و در طول این مدت سود پرداخت کرده ولی بعدا اذعان کند که بدون کار اقتصادی مشروع ربا پرداخت کرده تکلیف صاحب سرمایه چیست؟
پاسخ : در صورتی که پول را قبلا به عنوان سود مضاربه داده در حکم اقرار است و بازگشت از این اقرار قابل قبول نیست مگر این که یقین پبدا کند ربا بوده که در اینصورت نسبت به آنچه مصرف کرده است تکلیفی ندارد و باقیمانده را باید به مالک اصلی برگرداند.

قرارداد عامل با عامل دوم [احکام مضاربه ]

پرسش : آيا در مضاربه عامل مىتواند با اجازه مالك، با عامل دوّم قرارداد ببندد؟ خواه به اين صورت كه خودش را وكيل مالك قرار دهد، يا خودش را عامل مالك قرار داده و با عامل دوم قرارداد منعقد نمايد؟ در ضمن قرارداد دوم فقط به نفع عامل اوّل است؟
پاسخ : در صورتى که مالک اصلى چنین اجازه اى داده باشد مضاربه دوم صحیح است؛ ولى عامل اوّل نمى تواند سودى از این معامله دریافت دارد، مگر این که کارى انجام داده باشد و مبلغ اضافى را در مقابل آن قرار دهد.

عدم حق مطالبه سود از عامل ورشکست شده [احکام مضاربه ]

پرسش : شخصى مبلغى به طور مضاربه به واسطه اين جانب به كارفرمايى (كاسب) داده، كه ماهيانه سود آن را دريافت نمايد، در ضمن اينجانب قبول كردم كه معادل سودى كه آن شخص بايد در هر نوبت ماهيانه دريافت كند به او چك بدهم و صاحب كار سود را به حساب بنده واريز نمايد. اينك كارفرما ورشكست شده، و فرارى مىب اشد، وديگر پولى به حساب بنده واريز نمى كند. آيا شخصى كه چك بنده را در دست دارد شرعاً مى تواند از حساب من برداشت كند؟ آيا من كه جز واسطه رساندن سود مضاربه نبودهام، بدهكار هستم؟
پاسخ : چنانچه عامل ورشکست شده و دیگر معامله سودآورى انجام نمى شود، صاحب پول حق درخواست سود ندارد.

عدم اطلاع سرمایه گذار از نوع معامله [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : شخصی پولی را گرفته تا با آن معاملات شرعی انجام دهد اما صاحب پول از نوع معامله اطلاعی ندارد. آیا لازم است صاحب پول در مورد صحت معاملات تحقیق کند یا می تواند به گفته طرف قرارداد مبنی بر شرعی بودن معاملات اعتماد کند؟
پاسخ : می تواند به قول او اعتماد کند مگر خلاف آن ثابت شود.

عدم علم یا شک به نوع سرمایه گذاری در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : در مضاربه اگر مشخص نباشد طرف مقابل با سرمایه چه کاری انجام می دهد یا اینکه طرف مقابل مشخص کند ولی ما شک داشته باشیم یا اینکه طرف مقابل خارجی باشد، قرارداد چه حکمی دارد؟
پاسخ : اگر وکالت مطلقه داده شود برای انتخاب هر نوع معامله و واقعاً معامله ای صورت گیرد، مانعی ندارد.

شراکت در معامله با شرط شرکت در سود فقط و تعیین مقدار سود [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر به یک نفر پول بدهم و به او بگویم من شریک در سود هستم و نه ضرر. و تو باید ماهیانه فلان مبلغ به من بدهی رباست؟
پاسخ : این چنین سود گرفتن شرعا اشکال دارد. اگر بخواهید ربا نشود باید در معامله اول بگویید طبق شرایط مضاربه با شما قرارداد می بندم سپس یک معامله جدا هر چند کوچک انجام دهید و در ضمن معامله دوم شرط کنید که زیان های ضمنی معامله اول بر عهده اوست.

شرایط صحت تعیین سود در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : کسى مبلغى پول را در اختیار دیگرى قرار مى دهد تا آن را به گردش درآورده و سود حاصله را به طور مساوى تقسیم کنند از آن جایى که کسى که پول مى گیرد به علّت داشتن شریک نمى تواند به طور دقیق سود حاصله را حساب کند اظهار مى دارد این پول یعنى مثلا هر صد هزارتومان به طور تقریبى مى تواند ماهانه سه هزار تومان براى هر کدام سود حاصل کند، آیا این مضاربه صحیح است؟
پاسخ : این مضاربه با سه شرط صحیح است: الف) این که قرار داد طبق مضاربه با تعیین سود در صد هر یک، تنظیم شود یعنى معلوم شود از سود حاصل چند درصد مربوط به سرمایه گذار و چند درصد مربوط به شخص کارکننده است (در ضمن اگر ضررى حاصل شد باید آن را بپذیرد). ب) باید صاحب مال به طرف وکالت دهد که بعد از حاصل شدن منفعت سهم او را به مبلغ مورد نظر صلح کند. ج) زمانى که منفعتى حاصل نشده پول ماهانه اى که مى پردازد باید به عنوان على الحساب باشد.

تضمین پرداخت سود و اصل سرمایه در مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : شرکتى جهت تأمین بودجه مورد نیاز خود نیاز به مشارکت با اشخاص حقیقى و حقوقى دارد. این اشخاص جهت همکارى در تأمین مشارکت، تضمین هایى معادل پرداخت سود، همانند بانکها و مشارکتهاى دولتى را طلب مى نمایند. همچنین در خواست دارند که استرداد اصل سرمایه آنها نیز تضمین شود. نظر حضرت عالى در مورد تضمین هاى مذکور چیست؟
پاسخ : تنها راهى که براى این کار وجود دارد این است که مضاربه را بر اساس سهم منافع قرار دهند، ولى در عقد خارج لازم (معامله دیگرى مثلا خرید و فروش چند جلد کتاب) شرط کنند اگر در آن معامله مضاربه، سود کمتر از بیست درصد یا بیشتر از آن بود، جبران گردد. همچنین در مورد خسارت سرمایه.

سرمایه گذاری با پول دیگران و پرداخت سود علی الحساب [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر پولی را از کسی برای کار اقتصادی بگیریم و برای آن سود علی الحساب همانند سرمایه گذاری در پروژه های بانکی (سودی که در ابتدای کار مقدار مشخصی داشته و در پایان کار با احتساب ضرر و زیان کلی نرخ قطعی آن مشخص و کم یا زیاد شود) برای اطمینان سرمایه گذار مشخص کنیم حکم آن چیست؟
پاسخ : در صورتیکه با آن سرمایه کار کنند و سودی بیش از آن سود علی الحساب داشته باشند مانعی ندارد.

سرمایه گذاری و دریافت سود بدون رعایت شرایط مضاربه [مضاربه با اشخاص ]

پرسش : اگر مبلغی را به فردی بدهیم که می دانیم با آن کار می کند و از او بخواهیم سودی به ما بدهد و دیگر شرایط مضاربه را معین نکنیم، آیا می تواند حمل بر مضاربه شود؟
پاسخ : این دریافت سود، ربا است. و در عقد مضاربه باید مدّت مضاربه، سهم بندی سود، مقدار سرمایه بعلاوه سایر شرایط مضاربه کاملاً مشخص باشد و عقدی است لازم الاجرا.
تعداد صفحات : 535