پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

شرط فسخ در وقف [شرایط وقف ]

پرسش : اگر شخصی در ضمن وقف شرط کند که اگر روز مبادا پیش بیاید مال خودم یا اولادم باشد، شرعاً چطور است؟
پاسخ : كسى كه مالى را وقف مى‏ كند بايد براى هميشه مال را وقف كند و وقف را نمی توان مشروط کرد که به هنگام ضرورت آن را فسخ کند .

خبر به وقف در وصیت نامه [شرایط وقف ]

پرسش : اگر در وصیت نامه میت عبارتی باشد که از آن وقف در زمان حیات فهمیده شود آیا این وصیت به وقف است یا خبر از وقف؟
پاسخ : گاهى اوقات ميّت به اين صورت نوشته است كه «فلان زمين وقف شده است» اين تعبير خبر مى‏دهد كه آن زمين در زمان حيات او وقف شده مثل آنكه بگويد «فلان شخص از من طلب دارد» اينها غير از وصيّت است و از ثلث حساب نمى‏شوند.

وصیت به وقف [شرایط وقف ]

پرسش : آیا وصیت به وقف صحیح است و اگر وصیت به وقف با وصایای دیگر بیشتر از ثلث باشد چگونه باید به وصایا عمل شود؟
پاسخ : اگر كسى وصيّت كند «بعد از من فلان محل يا فلان چيز را وقف كنيد»، اين وصيّت را مانند ديگر وصاياى ميّت از ثلث حساب مى‏كنيم و بر ورثه لازم است به اين وصيّت و ديگر وصايا عمل كنند و اگر مجموع آنها از ثلث بيشتر بود به نسبت از هر كدام كم مى‏كنيم تا به قدر ثلث برسد.

خارج شدن موقوفه از ملکیت مالک [شرایط وقف ]

پرسش : آیا کسی که چیزی را وقف می کند می تواند آن را بفروشد یا ببخشد یا به ارث برسد؟
پاسخ : هرگاه كسى چيزى را وقف كند از ملك او خارج مى‏شود نه او، و نه ديگران نمى‏توانند آن را بفروشند، يا ببخشند و هيچ كس از آن ارث نمى‏برد، ولى در بعضى از موارد فروختن آن جايز است.

وقف قسمتی از ملک [شرایط وقف ]

پرسش : آیا وقف کردن قسمتی از خانه یا باغ جایز است ؟
پاسخ : وقف مشاع جايز است، يعنى مى‏توان مثلًا، دو دانگ از خانه يا مزرعه‏اى را وقف كرد

راههای اثبات وقف [شرایط وقف ]

پرسش : وقف از چه راههایى ثابت مى شود؟
پاسخ : اثبات وقف بودن یا از طریق علم و شهرت در محل است و یا بیّنه شرعیّه (دو شاهد عادل) و تنها با ادّعا و حتّى وقف نامه هاى مشکوک چیزى ثابت نمى شود، مگر آن که وقف نامه مورد اعتماد باشد.

شرایط مال وقفی [شرایط وقف ]

پرسش : مالی که وقف شده چه شرایطی باید داشته باشد؟
پاسخ : شرایط موقوفه عبارتند از 1- ملک واقف باشد 2- عين باشد 3 - معلوم و معين باشد 4- قابل انتفاع يا منفعت باشد.

وقف منافع [شرایط وقف ]

پرسش : آیا منافع مال را می توان وقف نمود؟
پاسخ : وقف باید چیزی باشد که عین آن باقی بماند و از منافع آن استفاده شود بنابراین منافع مالی مانند حمل گوسفند را می توان وقف کرد که از شیر و پشمش استفاده کنند ولی وقف منافعی مانند میوه که اصل آنها باقی نمی ماند صحیح نیست.

لزوم قبض در وقف [شرایط وقف ]

پرسش : آيا قبض در وقف لازم است؟
پاسخ : بين وقف خاص و عام تفاوت وجود دارد. در وقف خاص مانند وقف بر اولاد يا وقف بر فرد خاصّي قبض به موقوف عليهم لازم است و اگر نسلاً بعد نسل است بايد به نسل موجود تحويل داده شود. ولي در وقف عام مانند مسجد و مدرسه و امثال آن قبض لازم نيست. هرچند احتياط مستحب آن است كه پس از خواندن صيغه آن را در اختيار كسانى كه وقف براى آنها شده قراردهند تا وقف كامل گردد.

زمان محقق شدن وقف [شرایط وقف ]

پرسش : آیا در صیغه وقف می توان تحقق وقف را به بعد از فوت موکول کرد؟ و یا می توان در وقف شرط کند تا مدتی توسط خود واقف مورد استفاده قرار گیرد؟ و یا می توان وقف را برای مدت مشخصی محدود کرد؟
پاسخ : 1.کسى که مالى را وقف مى کند بنابر احتیاط مستحب باید از همان موقع خواندن صیغه وقف کند، و اگر مثلاً بگوید این مال بعد از وفات من وقف باشد اشکال دارد. 2. ولی می توان مالی را برای همیشه وقف کرد مشروط بر اینکه مثلاً چند سال اوّل منافعش در اختیار واقف یا شخص دیگری باشد و در موقوفه مصرف نشود. 3. کسى که مالى را وقف مى کند باید براى همیشه مال را وقف کند یعنی اگر بگوید از حالا تا ده سال وقف باشد، اشکال دارد

روش های وقف کردن [شرایط وقف ]

پرسش : به چند طریقه می توان وقف کرد؟
پاسخ : 1- یا خواندن صیغه وقف. 2- با نوشتن و امضاء کردن. 3- وقف معاطاتی

وقف کردن با کتابت [شرایط وقف ]

پرسش : آیا وقف به صورت نوشتاری نیز تحقق می یابد؟
پاسخ : با نوشتن و امضاء كردن هم وقف حاصل مى‏شود چون به نظر ما (در غير امثال نكاح و يا طلاق) كتابت جانشين خواندن صيغه است و حتى در عرف، انشاءِ با كتابت داراى اهميّت بيشترى نسبت به انشاء لفظى است، زيرا در معاملات مهم سراسر دنيا لفظ به تنهايى اعتبار ندارد و تا كتابت نباشد مقبول نيست.

شرط تبدیل موقوفه به احسن ضمن صیغه وقف [شرایط وقف ]

پرسش : آیا واقف می تواند در ضمن عقد شرط کند که اموال موقوفه با نظر واقف یا متولی تبدیل به احسن گردد؟
پاسخ : این شرط صحیح نیست. جز در موارد ضرورت، وقف را نمی توان تبدیل به احسن نمود.

شک در "خبر به وقف" یا "وصیت به وقف" [شرایط وقف ]

پرسش : اگر خبر به وقف یا وصیت به وقف مبهم باشد وظیفه چیست؟
پاسخ : بايد دقّت كرد و از قرائن فهميد كه اين عبارت خبر از وقف است يا وصيّت به وقف. البته اگر عبارت ميّت ابهام داشت و هيچ يك از اين دو مورد از آن فهميده نمى‏شد بايد قدر متيقّن را در نظر گرفت كه آن وصيّت به وقف است.

وقف برای فرزندان [شرایط وقف ]

پرسش : آیا وقف بر فرزندان، صحیح است؟
پاسخ : در صورتى که شرایط دیگر وقف فراهم باشد صحیح است.

وقف شی پیدا شده [شرایط وقف ]

پرسش : آیا وقف مالی که پیدا شده جایز است؟
پاسخ : در صورتى که یابنده آن طبق شرایط شرعى آن را تملّک کند، هرگونه تصرّفى از جمله وقف عام یا خاص جایز است.

تفاوت حکم وقف با تملیک اشیای اهدایی به مسجد [شرایط وقف ]

پرسش : اشیایى که به مسجد داده مى شود ممکن است گاهى با عنوان وقف و گاهى با عنوان تملیک باشد، آیا احکام شرعى این دو عنوان مختلف است؟
پاسخ : آرى مختلف است. آن جا که تملیک است کار آسان تر مى باشد و طبق مصالح مسجد مى توان آن را عوض کرد، ولى وقف تا در آستانه سقوط از انتفاع قرار نگیرد، تبدیل آن جایز نیست.

صحت وقف پیروان ادیان دیگر [شرایط وقف ]

پرسش : چنانچه پیروان ادیان دیگر مالی را برای هم کیشان خود جهت اجرای مراسمات مذهبی خود وقف کنند، چنین وقفی صحیح و معتبر است؟
پاسخ : اشکالى ندارد مشروط بر این که تبلیغات ضدّ اسلامى نکنند.

حکم وقف پیش از اجرای صیغه و قبض و اقباض [شرایط وقف ]

پرسش : اگر کسی مالی را براى وقف معيّن كند اما پيش از خواندن صيغه يا تحويل به موقوف علیهم، از این کار پشيمان شود يا از دنیا برود وقف چه حکمی دارد؟
پاسخ : هرگاه ملكى را براى وقف معيّن كند و پيش از خواندن صيغه يا تحويل به كسانى كه براى آنها وقف شده پشيمان شود يا بميرد وقف درست نيست.

وقف برای خود [شرایط وقف ]

پرسش : آیا می توان چیزی را برای خود وقف کند؟
پاسخ : هرگاه كسى چيزى را براى خودش وقف كند (مثل آن كه ملكى را وقف كند كه عايدى آن صرف خودش شود، يا بعد از مرگ او خرج مقبره‏اش نمايند). صحيح نيست ولى اگر مثلًا، مدرسه يا مزرعه‏اى را وقف بر طلّاب كند و خودش طلبه باشد، مى‏تواند مانند سايرين از منافع وقف استفاده نمايد.

وقف مال هدیه داده شده توسط هدیه دهنده [شرایط وقف ]

پرسش : زمینى به کسى هبه شده، آیا هبه کننده مى تواند آن زمین را بدون اذن هبه گیرنده وقف خاص کند؟ اگر وقف عام نماید چه حکمى خواهد داشت؟
پاسخ : در صورتى که هدیه را تحویل داده، ملک هدیه گیرنده مى شود. ولى اگر هدیه گیرنده از خویشاوندان او نباشد، و هدیه معوّضه نیز نباشد، مى تواند آن را باز پس گیرد، و وقف کند.

مکانی که بدون اجازه مالک به تدریج تبدیل به مسجد شده [شرایط وقف ]

پرسش : شخصى گوشه ‏اى از ملك خود را براى عبادت برگزيده است. به تدريج همسايگان او نيز در حال حياتش در آن محل نماز مى خوانند و بعد از وفات شخص مذكور، آن مکان را به صورت مسجد در مى ‏آورند ولى ورثه راضى به این کار نیستند، بلكه آن زمين را غصبى اعلان كرده ‏اند. حكم این مسجد و نمازهايى كه در ظرف بيست سال در آن خوانده شده چيست؟
پاسخ : هرگاه وقف‏ آن محل براى مسجد ثابت نشود، و مالك وصيّتى هم نكرده باشد، اقامه نماز در آنجا بدون رضايت ورثه جايز نيست.

اختصاص قسمتی از منزل جهت اقامه عزا [شرایط وقف ]

پرسش : بعضی ها شهرها رسم است یک اتاق منزل را بعنوان حسینیه در نظر می گیرند؛ آیا به سبب اقامه عزای حسینی در آن مکان، وقف محقق خواهد شد و از ملکیت آنها بیرون خواهد رفت؟
پاسخ : تا صیغه وقف جاری نشود یا به نیّت وقف در آن اقامه عزا نشود از ملکیت خارج نمی شود.

وضعیت وقف به اولاد بدون قید نَسْلا بَعْدَ نَسْل [شرایط وقف ]

پرسش : شخصى قطعه زمینى را بدون این که مقیّد به «نَسْلا بَعْدَ نَسْل» کند، بر اولاد ذکور خود وقف نموده است. آیا این وقف صحیح است؟
پاسخ : این در واقع هبه به فرزندان ذکور است، نه وقف. و تنها شامل فرزندان ذکور نسل اوّل مى شود، و در طبقه بعد طبق قانون ارث میان همه ورثه تقسیم مى شود.

اصل بر وقف بودن در موارد اختلاف هدیه دهندگان در وجوه اهدایی [شرایط وقف ]

پرسش : وجوهى جهت خرید وسائل صوتى و مانند آن، براى مسجد جمع آورى شده است. بعد از خرید وسایل مذکور، عدّه اى مى گویند: «قصد ما این بوده که این وسایل منحصر به مسجد نباشد، بلکه از آن وسایل در اعیاد مذهبى و عزادارى در خارج مسجد نیز استفاده کنند.» و عدّه اى مى گویند: «ما پول را فقط جهت خرید وسائل صوتى به عنوان وقف براى مسجد داده ایم.» حال کدام جهت مقدّم است؟
پاسخ : با توجّه به این که گروهى نظرشان وقف خاصّ بوده، باید طبق وقف خاصّ با آن رفتار کرد.

وقف خانه برای مسجد مشروط به سکونت واقف در آن [شرایط وقف ]

پرسش : شخصى خانه اش را وقف مسجد نموده، مشروط بر این که خودش تا آخر عمر در آن ساکن باشد، و اگر فرزندى از او به وجود آمد، او هم در همین خانه ساکن باشد. و معلوم نیست چه زمانى این خانه به تصرّف مسجد در خواهد آمد. با توجّه به این مطلب بفرمایید: آیا این وقف صحیح است؟
پاسخ : آرى این وقف صحیح است، و باید مطابق آن عمل کرد.

وقف مجدد مال وقف شده [شرایط وقف ]

پرسش : آیا اولاد مى توانند موقوفه اولاد را مجدّداً براى بعضى امور خیریّه وقف کنند؟
پاسخ : وقف مجدّد جایز نیست.

استفاده از زکات برای وقف کردن [شرایط وقف ]

پرسش : آیا انسان می تواند از زکات اموال خود چیزی را وقف کند؟ و آیا در این حکم فرقی میان وقف عام و خاص یا وقف بر اولاد می باشد؟
پاسخ : انسان مى‏تواند از زكات، كتابهاى دينى و علمى و قرآن و دعا و ساير كتبى كه در پيشرفت هدفهاى اسلامى مؤثّر است بخرد و وقف‏ نمايد، خواه وقف‏ عموم كند، يا وقف‏ اشخاص خاص، حتّى مى‏تواند بر اولاد خود و كسانى كه واجب‏النّفقه او هستند وقف‏ كند؛ ولى نمى‏تواند از زكات املاكى بخرد و بر اولاد خود وقف‏ نمايد.
تعداد صفحات : 2