پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
مرتب سازی بر اساس
 

تعدد باغداران و وحدت مالک در مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : آیا صاحب باغ می تواند با چند نفر قرارداد مساقات ببندد؟
پاسخ : آری، ممكن است طرف قرارداد در مساقات متعدّد باشد يعنى صاحب باغ آن را در اختيار چند نفر بگذارد و با آنها قرارداد مساقات ببندد.

مساقات در درختانى که نياز به آبيارى ندارند [احکام مساقات ]

پرسش : در مورد درختانی كه احتياج به آبيارى ندارند و از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مى‏كنند، آیا معامله مساقات صحیح است؟
پاسخ : در فرض سوال، اگر به كارهاى ديگرى مانند بيل‏زدن و كود دادن و سمپاشى كه موجب زياد شدن يا مرغوبيت ميوه مى‏شود احتياج داشته باشد معامله مساقات در آن صحيح است.

تکلیف ميوه ها در صورت بطلان معامله مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : اگر معلوم شود که معامله مساقات باطل بوده ميوه ‏هاى باغ متعلق به کیست؟
پاسخ : مال صاحب باغ است، ولى بايد اجرت آبيارى و كارهاى ديگر را مطابق معمول به كسى كه درختان را سرپرستى كرده بدهد.

لزوم اجرای صیغه لفظی یا معاطاتی در مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : آیا برای اجرای مساقات باید صیغه ای خوانده شود؟
پاسخ : در معامله مساقات مى‏توانند صيغه بخوانند، همچنين اگر صاحب درخت به قصد مساقات آن را دراختيار كسى كه كار مى ‏كند بگذارد و او نيز به همين قصد تحويل گيرد بى آن كه صيغه ‏اى بخواند، باز معامله صحيح است (ولى گفتگوى لازم براى مدّت و شرايط بايد قبلًا شده باشد).

چگونگى فسخ قرارداد مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : چگونه می توان قرار داد مساقات را فسخ کرد؟
پاسخ : طرفين معامله مى‏توانند با رضايت يكديگر معامله مساقات را فسخ كنند و نيز اگر در ضمن قرارداد، حقّ فسخ براى هر دو يا براى يكى قرارداده باشند مى‏توانند معامله را به هم زنند واگر در قرارداد مساقات شرطى ذكر كرده باشند و آن شرط عملى نشود و كسى كه شرط به نفع اوست نتواند طرف را وادار به انجام آن كند، مى‏تواند معامله را به هم زند.

معنی مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : گفته می شود معامله ای به نام مساقات داریم، بفرمایید که این چه نوع معامله ای است؟
پاسخ : هرگاه كسى درختان ميوه خود را تا مدّت معيّنى به ديگرى واگذار كند كه در مقابل دريافت سهمى از ميوه، باغ او را آبيارى و رسيدگى نمايد اين معامله را «مساقات» گويند.

شرایط مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : آیا در تحقق مساقات شرایطی لازم است؟
پاسخ : مساقات چند شرط دارد: 1- مالك و باغدار بايد بالغ و عاقل‏باشند. 2- كسى آنها را مجبور به اين كار نكرده باشد. 3- ممنوع از تصرّف در مال خود نباشند 4- مدّت مساقات بايد معلوم باشد و اگر ابتداى آن را معيّن‏كنند و آخر آن را موقعى‏ قرار دهند كه حاصل آن سال بدست مى‏آيد صحيح است. 5- بايد سهم هر كدام به صورت نصف يا ثلث حاصل و مانند آن باشد، بنابراين اگر قرار بگذارند كه مثلًا يك تن از ميوه، مال صاحب باغ و بقيّه مال كسى است كه كار مى‏كند معامله باطل است. 6- بايد قرار داد معامله را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند و اگر بعد از ظاهر شدن ميوه و پيش از رسيدن آن بگذارند چنانچه كارهايى مانند آبيارى و سمپاشى كه براى پرورش ميوه لازم است باقى‏مانده باشد مساقات صحيح است وگرنه اشكال دارد و اگر فقط احتياج به كارهايى مانند چيدن ميوه و نگهدارى آن باشد قرارداد آنها صحيح است، ولى مساقات نيست.

محدوده اجرای مساقات [احکام مساقات ]

پرسش : معامله مساقات در چه مواردی اجرا می شود؟
پاسخ : معامله مساقات علاوه بر درختان ميوه در مورد درختانى مانند درخت گل كه از گل آن براى گلاب گيرى و مانند آن استفاده مى‏كنند و يا درختانى مثل درخت حنا و سدر كه از برگ آنها بهره مى‏گيرند، يا بعضى از درختان كه از شيره و صمغ آن استفاده مى‏كنند صحيح است، ولى در مورد درختانى كه هيچ يك از اينها را ندارد مساقات صحيح نيست.

لازم بودن عقد صلح [کلیات صلح ]

پرسش : آیا عقد صلح در معاملات از عقود لازم است؟
پاسخ : از عقود لازم است که بدون دلیل هیچ یک از دو طرف حق به هم زدن آن را ندارند.

ایجاب و قبول در صلح [شرایط طرفین صلح ]

پرسش : آیا در صلح ایجاب و قبول لازم است؟
پاسخ : صلح نیاز به ایجاب و قبول دارد.البته در عقد صلح صیغه خاصی معتبر نیست؛ بلکه هر لفظی که بیانگر معنای صلح باشد، کفایت میکند.

فسخ معامله در مجلس مصالحه [شرایط تحقق صلح]

پرسش : اگر در مجلس مصالحه بعد از تمام شدن صلح يكى از دو طرف پشيمان شود می تواند مصالحه را فسخ کند؟
پاسخ : اگر در مجلس مصالحه بعد از تمام شدن صلح يكى از دو طرف پشيمان شود حقِّ فسخ ندارد مگر این که در ضمن قرار داد صلح شرط فسخ کنند.

فسخ صلح با رضایت طرفین [فسخ صلح ]

پرسش : آیا قرارداد صلح را با رضايت طرفين مى‏ توان فسخ كرد؟
پاسخ : قرارداد صلح را با رضايت طرفين مى‏توان فسخ كرد.

معیوب بودن جنس مورد مصالحه [فسخ صلح ]

پرسش : اگر چيزى را كه به صلح گرفتهایم معيوب باشد و از آن اطلاعى نداشته باشیم تکلیف چیست آیا می تواند تفاوت قیمت آن را گرفت؟
پاسخ : هرگاه چيزى را كه به صلح گرفته معيوب باشد و از آن اطلاعى نداشته مى‏تواند صلح را به هم زند، ولى گرفتن تفاوت قيمت صحيح و معيوب بستگى به رضايت طرفين دارد.

عدم جواز فسخ بعد از تحقق قبض و اقباض در صلح [فسخ صلح ]

پرسش : آيا پس از قبض و اقباض نمودن وجه المصالحه مى‌توان مصالحه را فسخ يا دخل و تصرّفى در اموال مصالحه شده كرد؟
پاسخ : پس از قبض و اقباض وجه المصالحه، فسخ آن جايز نيست، مگر با رضايت طرف مقابل.

صلح در قالب وصیت [صلح معوض ]

پرسش : شخصى در وصيّتنامه خود اموال خود این گونه وصیت نموده که من اموال خود را با فرزندانم این گونه مصالحه کرده ام که تا زمانی که زنده هستم اختیار آنها با خودم باشد حال با توجّه به عبارات فوق، آيا اين وصيّت مصداق هبه است، يا صلح‏ تلقّى مى‏شود؟
پاسخ : ظاهر اين است كه اين واگذارى به صورت هبه، يا صلح بلاعوض- كه‏ آن هم مفهوم هبه را دارد- مى‏باشد، بنابراين چنانچه مورد هبه را تحويل داده، صحيح است و خيار فسخى كه براى خودش قرار داده، آن هم مشكلى ندارد، امّا اگر تحويل نداده باطل است.

مصالحه اموال در حال حیات [صلح غیر معوض]

پرسش : شخصى داراى چندین فرزند است. آیا در زمان حیاتش و بدون اطّلاع بعضى از فرزندان، مى تواند مقدارى از املاکش را به بعضى دیگر از فرزندانش مصالحه کند؟
پاسخ : هر کس حق دارد در حال سلامت و در حال حیات خود هرگونه تصرّفى در اموال خود بنماید و به هر کس ببخشد.

قرار دادن حق فسخ در ضمن قرارداد صلح [فسخ صلح ]

پرسش : اگر در ضمن قرارداد صلح براى يكى از آن دو، يا براى هر دو، حقّ فسخ قرار داده باشند آن شخص مى‏تواند صلح را به هم بزند؟
پاسخ : اگر در ضمن قرارداد براى يكى از آن دو، يا براى هر دو، حقّ فسخ قرار داده باشند آن شخص مى‏تواند صلح را به هم بزند.

شرایط صلح کننده [شرایط طرفین صلح ]

پرسش : شخصی که می خواهد صلح نماید، باید دارای چه شرایطی باشد؟
پاسخ : کسى که چیزى را به دیگرى صلح مى کند باید بالغو عاقل باشد و کسى او را مجبور نکرده و در قصد صلح جدّى باشد سفیه نباشد، (اموال خود را بیهوده مصرف نکند) و نیز حاکم شرع او را از تصرّف دراموالش جلوگیرى نکرده باشد.

صلح دو چیز از یک جنس با یکدیگر [شرایط مال مورد مصالحه ]

پرسش : اگر دو چیزی که از یک جنس هستند مثلا ده کیلو گندم را به ده کیلو گندم مصالحه نماید، اشکال دارد؟
پاسخ : اگر بخواهند دو چيز از يك جنس را كه وزن آنها معلوم است به يكديگر صلح كنند در صورتى صحيح است كه ربا لازم نيايد. يعنى وزن هردو يكى باشد.

مصالحه کالی به کالی [شرایط مال مورد مصالحه ]

پرسش : آیا مصالحه دو چیز به گونه ای که هر دو نسیه باشند،صحیح است؟
پاسخ : مصالحه دو چیز به گونه ای که هر دو نسیه باشد اشکال دارد.

تعریف صلح [کلیات صلح ]

پرسش : صلح چیست ؟
پاسخ : سازش طرفين ـ اينكه كسى مال يا حق خود را براى توافق وسازش به ديگرى واگذار كند. (عقدى است كه طى آن طرفين رضايت خود را بر تمليك مال، بخشيدن قرض يا اسقاط حق و ... اعلام مى‌كنند).

صلح تعلیقی [کلیات صلح ]

پرسش : تعریف صلح تعلیقی چیست؟
پاسخ : عقد صلحى است كه بر انجام كار يا پرداخت مال توسط طرفين صلح و يا يكى از آن دو، معلق گشته است.

مال المصالحه [کلیات صلح ]

پرسش : تعریف مال المصالحه چیست؟
پاسخ : مال المصالحه : مالى كه مورد صلح ميان دو يا چند نفر قرار گرفته است.

پرداخت پول به جاى جنس در زکات فطره [متفرقه زکات فطره ]

پرسش : آیا در زکات فطره می توان به جای جنس گندم، پول آن را پرداخت کرد؟
پاسخ : در زكات فطره مى‏توان به جاى جنس، پول داد، مثلًا حساب مى‏كند قيمت يك من گندم چه اندازه است؛ پول آن را به همين عنوان به فقير مى‏دهد، ولى بايد توجّه داشت ملاك، قيمت خرده فروشى در بازار آزاد است نه قيمت عمده فروشى و نرخ رسمى و به تعبير ديگر بايد پولى بدهد كه فقير اگر بخواهد بتواند با آن همان جنس را از بازار بخرد.

واریز پول زکات فطره به حساب بانکی [متفرقه زکات فطره ]

پرسش : اگر پول به حساب بانکی فلان مستحق زکات فطره واریز شود یا به کمیته امداد داده شود و در این صورت عین مال از بین می رود این کار چه حکمی دارد؟
پاسخ : در این موارد اشکالی ندارد.

وظیفه شخص در صورت عدم توان پرداخت فطریه در روز عید [متفرقه زکات فطره ]

پرسش : اگر شخصی در روز عید فطر، توان پرداخت پول فطریّه را نداشته باشد وظیفه او چیست؟
پاسخ : اگر معادل پول فطریه را در جای دیگری دارید، قرض کنید و فطریه را پرداخت کنید و بعداً از همان مبلغ معادل، قرض خود را ادا نمایید؛ و در غیر این صورت واجب نیست .

پرداخت فطریه به کسي که ادّعاي احتياج مي کند [مصرف زکات فطره ]

پرسش : آیا به كسى كه ادّعاى احتياج مى‏ كند مى ‏توان زكات فطره داد؟
پاسخ : به کسی که ادعای احتیاج می کند نمی توان زکات فطره داد، مگر آن که اطمینان حاصل گردد که او فقیر است، یا لااقل از ظاهر حالش گمان پیدا شود و یا بداند سابقاً فقیر بوده و رفع فقر او ثابت نشده باشد.

وظیفه شخص در صورت آگاهی به فقیر نبودن گیرنده فطریّه [مصرف زکات فطره ]

پرسش : اگر به گمان اين‏كه كسى فقير است به او فطره داده شود و بعد معلوم شود فقير نبوده، تکلیف چیست؟
پاسخ : هرگاه به گمان اين‏كه كسى فقير است به او فطره دهند و بعد معلوم شود فقير نبوده، مى‏تواند آن مال را پس بگيرد و به مستحق بدهد و اگر پس نگيرد بايد از مال خودش فطره را بدهد و اگر از بين رفته باشد، در صورتى كه گيرنده فطره مى‏دانسته آنچه را گرفته زكات فطره است، بايد عوض آن را بدهد و در غير اين صورت عوض بر او واجب نيست و اگر دهنده فطره در تحقيق حال فقير كوتاهى نكرده باشد بر او هم چيزى نيست.
تعداد صفحات : 643