پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

صفحه کاربران ویژه - خروج
ورود کاربران ورود کاربران

ورود به حساب کاربری

کلمه امنیتی:

نام کاربری:

کلمه عبور:

برای استفاده از امکانات پایگاه ثبت نام کنید .
مرتب سازی بر اساس
 

سلب ضمان پزشک پیش از معالجه [موارد عدم ضمان ]

پرسش : آیا پزشک مى تواند ضمن انعقاد قرار داد معالجه با بیمار، هرگونه مسئولیّت شرعى را نسبت به آسیب هاى احتمالى که در ضمن معالجه ممکن است پیش بیاید از خود سلب کند، تا هیچ گونه ضمانى بر عهده وى یا عاقله اش نباشد؟
پاسخ : اشکالى ندارد، مشروط به اینکه طبیب درتلاش وکوشش خود کوتاهى نکند.

برائت جستن طبيب از ضمان [موارد عدم ضمان ]

پرسش : جهت ضامن نشدن طبیب شرعا چه راهی ممکن است؟
پاسخ : طبيب و جرّاح براى اين‏كه در مقابل خطا و اشتباهى كه مرتكب مى‏شوند ضامن نباشند مى‏توانند به مريض يا ولىّ او بگويند كه اگر ضررى بدون توجّه به مريض برسد ضامن نيستند و آنها قبول كنند، در چنين صورتى اگر دقّت و احتياط لازم را بكند و به مريض ضررى برسد، يا بميرد طبيب و جرّاح ضامن نيستند.

حکم ضمان مشتری در صورت تلف جنس در زمان امتحان کردن آن [موجبات ضمان ]

پرسش : چنانچه مشتری از صاحب مغازه مطالبه نماید که جنسی را به او بدهد تا آن را ببیند و اگر مورد پسند قرار گرفت آن را خریداری نماید اما جنس از بین برود، ضامن می باشد؟
پاسخ : اگر مشتری مالى را از فروشنده بگيرد تا آن را درست ببيند و اگر پسنديد بخرد، چنانچه آن مال در دست مشتری تلف بشود، در صورت کوتاهی، باید عوض آن را به صاحبش بدهد و اما اگر کوتاهی نکرده، ضامن نمی باشد.

ضمان آور بودن کاهش یا افزایش فاحش ارزش پول [موجبات ضمان ]

پرسش : آيا كاهش یا افزايش فاحش یا غیر فاحش ارزش پول ضمان‏ دارد؟
پاسخ : كاهش و افزايش فاحش ضمان‏ آور است؛ به تعبير صحيح ‏تر چنانچه كسى به ديگرى مبلغى بدهكار باشد و بعد از گذشت چندین سال بخواهد آن را بپردازد، به يقين پرداخت همان مبلغ اداى دين محسوب نمى‏ شود و بايد به قيمت روز پرداخت شود و نرخ تورّم ملاحظه گردد و تفاوتى در ميان اقسام بدهى‏ ها اعم از خمس، قرض، مهريّه، مضاربه و غیره در این موضوع نمی باشد؛ ولى تغييرهاى غير فاحش تأثيرى ندارد؛ چرا كه اداى دين محسوب مى‏ شود.

حکم ضمان اسباب متعدد در خسارت واحد [موجبات ضمان ]

پرسش : اگر چند سبب در فاصله زمانى متفاوت و یا با فاصله زمانى هماهنگ باعث ورود خسارت مالى یا معنوى به فردى شود، از دیدگاه فقهى چه راه حلّى در کشف مسؤول اصلى و نحو تقسیم جبران خسارت بین اسباب وجود دارد؟
پاسخ : هر کدام از اسباب به مقدار تأثیرى که در پدید آمدن آن حادثه داشته ضامن هستند. و در صورتى که میزان تاثیر هر یک مشخّص نباشد، نخست به کارشناسان مورد اطمینان مراجعه مى شود. اگر مشخّص نشد، خسارت در بین همه آنها به طور مساوى تقسیم مى گردد.

ضمان در صورت ارائه گزارش نادرست [موجبات ضمان ]

پرسش : آيا ارائه گزارش و اطّلاعات و آمار نادرست موجب ضمان مىگردد؟
پاسخ : در مواردى كه خسارتى به بار آورد موجب ضمان است.

حکم ضمان در صورت اجتماع سبب و مباشر در وقوع جرم [موجبات ضمان ]

پرسش : در اجتماع سبب و مباشر، در صورتى که هر دو به طور مساوى مقصّر باشند، آیا مى توان هر دو را مسؤول و محکوم نمود؟ یا با وجود مباشر، نمى توان سبب را مسؤول دانست و سبب صرفاً در جایى مسؤول است که اقوى از مباشر باشد؟
پاسخ : معیار در مسأله سبب و مباشر اقوائیّت است. اگر سبب اقوى باشد استناد به او داده مى شود، و اگر مباشر اقوى باشد استناد به او داده مى شود، و اگر مساوى باشند هر دو ضامن هستند.

ضمان سوزاندن یا قطع درختان [موجبات ضمان ]

پرسش : آیا سوزاندن و قطع درختان سالم موجب ضمان است؟
پاسخ : در صورتی که متعلق به دیگران باشد ضمان دارد در غیر این صورت نوعی انحراف و کار حرامی است.

تکلیف رهن بعد از مرگ مرتهن [مرگ راهن و مرتهن ]

پرسش : اگر مرتهن فوت شود آیا رهن باطل می گردد یا اینکه باطل نشده و این حق به ورثه ی او منتقل می گردد؟
پاسخ : حق رهانت به ورثه مرتهن انتقال می‌یابد؛ لیکن راهن می‌تواند از تحویل مرهون به وارث، خودداری کند. در این صورت اگر راهن و وارث بر ماندن مال نزد کسی توافق کنند، مرهون نزد او نگهداری می‌شود وگرنه، آن را به حاکم شرع تحویل می‌دهند تا وی، آن را نزد کسی به امانت بگذارد.

تکلیف رهن بعد از مرگ راهن [مرگ راهن و مرتهن ]

پرسش : اگر راهن فوت شود آیا رهن باطل می گردد یا اینکه ورثه در قبال آن مسئولند؟
پاسخ : با مردن راهن یا مرتهن، رهن باطل نمی‌شود؛ بلکه ملکیت مرهون به ورثه راهن منتقل می‌گردد و مال به عنوان رهن نزد مرتهن باقی می‌ماند.

اختلاف راهن و مرتهن در تحویل مرهون [موارد اختلاف راهن و مرتهن]

پرسش : اگر راهن و مرتهن در تحویل مرهون اختلاف داشته باشند به این شکل که؛ مرتهن مدّعی تحویل مرهون به راهن، و راهن منکر آن باشد، تکلیف چیست؟
پاسخ : چنانچه مرتهن بدون آنکه بینه داشته باشد چنین ادعایی کند، قول راهن با قسم خوردن پذیرفته می‌شود.

اختلاف راهن و مرتهن در تعیین مرهون [موارد اختلاف راهن و مرتهن]

پرسش : اگر راهن و مرتهن در تعیین مرهون بایکدیگر اختلاف پیدا کنند به این صورت که؛ مرتهن مدعی رهن بودن مالی معین و راهن منکر آن و مدّعی رهن بودن غیر آن باشد، تکلیف چیست؟
پاسخ : چنانچه بینه‌ای در میان نباشد، مالی که مرتهن منکر رهن بودن آن است از عنوان رهانت خارج می‌شود و راهن بر نفی رهانت مال مورد ادعای مرتهن، قسم می‌خورد و با قسم، آن نیز از رهن بودن خارج می‌گردد.

وصول طلب با فروش مال مورد رهن [موارد اختلاف راهن و مرتهن]

پرسش : چه زمانی طلبکار حق فروش مال الرهن را دارد؟
پاسخ : هرگاه بدهكار سر موعد با مطالبه طلبكار بدهى خود را ندهد، طلبكار مى‏تواند مالى را كه گرو برداشته فروشد و طلب خود را بردارد و بقيّه را به بدهكار بدهد و چنانچه دسترسى به حاكم شرع دارد احتياط واجب آن است كه براى اين كار از او اجازه بگيرد

کفایت توقیف عین مال مرهونه در اخذ آن [موارد اختلاف راهن و مرتهن]

پرسش : آیا در اخذ عین مرهونه، همین مقدار که در این زمان مرسوم است، یعنى سند را از طریق اداره ثبت اسناد توقیف مى کنند، کافى است؟
پاسخ : اگر شخص گرو گیرنده از این طریق بتواند عنداللّزوم طلب خود را از فروش عین مرهونه بردارد، همین مقدار که نوشته اید کافى است.

صور فک رهن [صور فک رهن ]

پرسش : در چه صورتی می توان از مالی که گرو گذاشته شده و در رهن است، فک رهن نمود؟
پاسخ : از مال رهنی در سه صورت فک رهن می‌شود: •فسخ از هر دو طرف و یا از طرف مرتهن به تنهایی. •تلف شدن مرهون به سبب آفتی، اعم از زمینی و آسمانی. •بری شدن ذمه راهن از دین با ادای آن یا ابراء و مانند آن توسط مرتهن.

باطل شدن رهن بسبب از بین رفتن [صور باطل شدن رهن ]

پرسش : اگر مرهون بر اثر عواملی غیر از دخالت راهن و مرتهن تلف بشود، تکلیف چیست؟
پاسخ : با از بین رفتن مرهون به سبب آفتی آسمانی یا زمینی، رهن باطل می‌گردد.

رهن کردن بشرط اجاره بهای کمتر [صور باطل شدن رهن ]

پرسش : در بین مردم رایج شده که برای اجاره منزل فقط مقداری پول در ابتدا به صاحب خانه می دهند و دیگر اجاره نمی پردازند، این کار چه حکمی دارد؟
پاسخ : در ميان بعضى از مردم معمول است كه وامى‏به صاحب خانه مى‏دهند و خانه او را گرو برمى‏دارند به شرط اين‏كه قيمت كمترى جهت مال الاجاره بپردازند، يا اصلًا مال الاجاره‏اى ندهند و آن را خانه رهنى مى‏گويند اين كار ربا و حرام است، راه صحيح آن است كه اوّل صاحب‏خانه، خانه را به او بمبلغى اجاره دهد ولو مقدار كمى‏باشد و در ضمن اجاره شرط نمايد كه بايد فلان مقدار وام به او بدهد و خانه را در مقابل آن گرو بگذارد، در اين صورت ربا نيست و حلال است.

تصرف در مال مورد رهن [تصرف در مال رهنی ]

پرسش : آیا بدهکار یا طلبکار می توانند در مال گرو گذاشته شده یا همان رهن گذاشته شده دخل و تصرفی بکنند؟
پاسخ : هرگونه تصرّفى كه با گرو گذاردن مخالف باشد جايز نيست، بنابراين طلبكار و بدهكار هيچ كدام نمى‏تواند مالى راكه گرو گذاشته شده بدون اذن ديگرى ملك كسى كند، مثلًا آن را ببخشد، يا بفروشد، ولى اگر يكى از آنان آن را ببخشد يا بفروشد بعد ديگرى اجازه دهد اشكال ندارد و احتياط مستحب آن است كه هيچ كدام بدون اجازه ديگرى تصرّفهاى ديگر هر چند مزاحم رهن نباشد نكنند.

منافع مال به رهن گذاشته شده [تصرف در مال رهنی ]

پرسش : منافعی که احیانا از مال مورد رهن بدست می آید به چه کسی تعلق دارد؟
پاسخ : منافع چيزى را كه گرو مى‏گذارند مانند شير حيوان و ميوه درخت، مال صاحب مال است

تلف شدن مرهون نزد مرتهن [تلف شدن مال رهنی ]

پرسش : اگر مرهون زمانی که نزد مرتهن است از بین برود تکلیف چیست؟
پاسخ : مال رهنی در دست مرتهن امانت است؛ از این رو، در صورت تلف شدن آن نزد وی- جز در صورت کوتاهی- ضامن نیست .

شرایط مال به رهن گذاشته شده [شرایط مال رهنی ]

پرسش : مالی که گرو گذاشته می شود و یا به اصطلاح آنرا به رهن می گذارند چه شرایطی باید داشته باشد؟
پاسخ : الف : گرو گذار بتواند شرعا در آن تصرف کند، بنابر این اگر مال شخص ديگرى را رهن بگذارد صحيح نيست،مگر اين‏كه صاحب مال اجازه دهد و اگر صاحب مال به طلبكار بگويد: «من اين مال را در مقابل بدهى فلان كس رهن گذاردم» و او «قبول كند» صحيح است. ب : خرید و فروش آن شرعا صحیح باشد، بنابراین شراب و آلات قمار و مانند آن را نمى‏ توان گرو گذارد.

کیفیت مبادله ی مال به رهن گذاشته شده [شرایط مال رهنی ]

پرسش : آیا تحویل دادن عین مال به رهن گذاشته شده شرط است؟
پاسخ : احتياط واجب آن است كه گرو بدون تحويل دادن به طلبكار صورت‏ نمى‏گيرد، ولى اگر گرو گذارى به اين حاصل شود كه مثلًا خانه را طبق سند محضرى گرو بگذارند و سند را به طلبكار بدهند بطورى كه در صورت لزوم بتواند طلب خود را از فروش آن بردارد مانعى ندارد، هر چند بدهكار در آن خانه ساكن باشد.

قرار دادن چک و سفته به عنوان رهن [شرایط مال رهنی ]

پرسش : یکى از مسائل لازم در اسناد تجارتى (چک، سفته، برات) پشت نویسى آنهاست که به وسیله پشت نویسى انتقال آنها صورت مى گیرد امّا نظر به این که اینها در بین تجّار و بازرگانان ارزش تجارتى دارند و حتّى به جاى وجه نقد معامله و معاوضه مى شوند آیا مى توان این اسناد را به طور مستقل (نه این که همراه با قراردادى نزد بانک وثیقه باشند) به عنوان مال مرهونه (مال در گرو وثیقه) وثیقه و گرو گذاشت یا نه؟
پاسخ : اگر چک و سفته از فرد معتبری باشد می توان آن را به عنوان وثیقه پذیرفت.

تعریف رهن [کلیات رهن ]

پرسش : یکی از عناوین و اصطلاحاتی که در بخش معاملات با آن برخورد کرده ام عبارتست از رهن لطفا بفرمایید که رهن چیست و چه نوع معامله ای است؟
پاسخ : «رهن» يا «گرو گذاردن» آن است كه بدهكار با طلبكار قراردادمى‏بندد كه مقدارى از مال خود را نزد او بگذارد كه اگر طلب او را بموقع ندهد بتواند طلبش را از آن مال بردارد.

روش صحیح و شرعی رهن و اجاره ملک [کلیات رهن ]

پرسش : در ميان بعضى از مردم معمول است كه وامی به صاحب خانه می دهند و خانه او را گرو برمی دارند به شرط اين‏كه قيمت كمترى جهت مال الاجاره بپردازند، يا اصلًا مال الاجاره ‏اى ندهند که در عرف به آن خانه رهنى می ‏گويند، آیا این کار صحیح است؟
پاسخ : هرگاه رهن و اجاره به صورت زير باشد، صحيح است:مالك ملك خود را به مبلغ كمى اجاره دهد، و در ضمن عقد اجاره شرط كند كه مستأجر فلان مبلغ را به او وام دهد، و ملك مورد اجاره در مقابل آن وام رهن باشد.

شرایط گرو گذار و گرو گیرنده [شرایط راهن و مرتهن ]

پرسش : طرفین رهن چه شرایطی باید داشته باشند؟
پاسخ : « گرو گذار» و «كسى كه مال را گرو مى‏گيرد» بايد بالغ و عاقل باشند و كسى آنها را مجبور نكرده باشد و نيز بايد سفيه نباشند همچنين حاكم شرع او را به خاطر ورشكستگى از تصرّف در اموالش جلوگيرى نكرده باشد.

حجّیت اسناد کتبی در قضاوت [سند]

پرسش : آیا قاضى در زمان فعلى مى تواند به اسناد رسمى اعتماد نموده و آنها را مستند حکم خود قرار دهد؟
پاسخ : امضاى کتبى، حکم انشاى لفظى را دارد بنابراین اسناد معتبر فعلى حجّت است و ما در آخر جلد دوّم تعلیقه عروة الوثقى دلایل کافى براى این مسأله نوشته ایم.

تکلیف قضات در صورت اختلاف نظر در یک پرونده [قضاوت]

پرسش : اگر در موردی در دادگاه های دادگستری اختلاف باشد(به طور مثال عده ای از قضات دیوان عالی کشور قائل به مجرمیّت در پرونده ای باشند و عده ای قائل به عدم مجرمیّت) تکلیف در این گونه موارد چیست؟
پاسخ : معیار نظر آن قاضی است که پرونده نزد اوست و شبهه محسوب نمی شود.
تعداد صفحات : 546