Əhli-kitabın nəcisliyi
Əhli-kitab nəcisdir?
Ehtiyata görə ictinab etmək (çəkinmək) lazımdır. Lakin xarici səfərlərdə və ya öz mühitində onlara ehtiyacı olan şəxslər bu hökmdən istisnadır.
Qadının əxlaqsızlıq yolu ilə əldə etdiyi əmlak
Bir qadın öz etirafına görə neçə illər mütəmadi şəkildə əxlaqsız işlərə (fahişəliyə) məşğul olmuş və bu yolla məişətini təmin etmişdir. O, bu qanunsuz və haram qazancla ev-eşik əldə etmişdir. İndi tövbə etmək istəyir. Onun ev və digər avadanlıqdan ibarət əmlakının hökmü nədir?
Sahiblərini tanıyırsa onları sahiblərinə qaytarmalıdır. Tanımırsa məchulul-malik hökmündədir və onun özünün buna kiçik ehtiyacı varsa, şəriət hakimi onun tövbə etdiyini nəzərə alaraq bu əmlakı “rəddi-məzalim” ünvanı ilə ona verə bilər .
Xarici aləmdə varlığı olmayan hallarda iqrar
Saxta sənəd düzəltmək və fırıldaqçılıq ittihamı ilə prokurorluq tərəfindən axtarışda olan bir cavan, özünün iki dostu ilə birlikdə istintaq mərhələlərində prokurorluq əməkdaşlarının yanında etiraf etmişdir ki, həyatda varlığı olmayan bir qadınla qeyri-möhsinə sayılan zina etmişlər. Sonrakı axtarışlarda sözü gedən qadın aşkar olunmamışdır. Onlar qeyri-rəsmi məqamlarda bildirmişlər ki, bu etirafı əzab və işgəncədən başqa, təzyiq altında etmişik. Sual budur ki, qeyd olunan müqəddimələri nəzərə almaqla sözü gedən şəxsləri qeyri-möhsinə zina ittihamı ilə cinayətə cəlb etmək caizdirmi?
Əgər iqrar və etiraf təzyiq altında baş vermişsə, habelə iqrar həyatda varlığı olmayan şəxslər barəsində olmuşsa, bu iqrar və etirafın etibarı yoxdur.
Zinaya iqrar
Kişi evlilik vəziyyətindədir, qadın isə subaydır. Qadın buna razı olmadığını (cinsi əlaqənin zorakılıqla baş verdiyini), kişi isə iki tərəfin buna razı olduğunu iddia edir və dörd dəfə bunu iqrar edir. Kişinin iddiasını qəbul etdiyimiz təqdirdə, hökmün nəticəsini nəzərə almaqla o, “rəcm” (daş-qalaq) olunmalıdır. Bunu qəbul etməsək, əksinə qadının iddiasını qəbul etsək, kişinin cəzası edamdır. Belə bir şəraitdə “لیس على المستکرهة شىء اذا قالت استکرهت”- (zorakılığa məruz qalan qadın “məni məcbur etdin” – desə, onun günahı yoxdur) hədisini nəzərə almaqla, və ya zorakılıq əməlində iki tərəfin şərt olmasını, hər birinin sözünün öz lehinə qəbul etməyin zorakılıq mənasına zidd olmasını, eləcə də onların hər birinin sözünü digərinin əleyhinə qəbul etməyin “اقرار العقلاء على انفسهم ” – (ağıl sahiblərinin öz əleyhinə iqrarı) qaydasına zidd olmasını və bundan əlavə, iqrara və qadının hamilə olmasına əsasən zina əməlinin baş verdiyinin qəti və şübhəsiz olduğunu nəzərə almaqla xahiş edirik ki, belə halların tez-tez baş verdiyinə görə yuxarıdakı cinayət işinin hökmünü lazımi istifadələr üçün bəyan edəsiniz.
Kişinin iqrarına əsasən o, rəcm (daşqalaq) cəzasına məhkum edilməlidir. Qadına isə razı olmadığını iddia etdiyinə görə bəraət verilməlidir. Zahiri hökmlərdə fərqli ölçü götürməyin maneəsi yoxdur. Baxmayaraq ki, bu iş bəzi hallarda icmali (qeyri-dəqiq) elmlə ziddir. Məsələn, “kürr, yoxsa qəlil su (az su) olması şəkli olan su ilə yuyulan nəcis paltar” məsələsində istishab qaydasına görə paltar nəcis sayılır, su isə pak sayılır.
Əmr sahibinin qatildən qisas alınması ilə bağlı izni
Qatildən qisas almaq üçün vəliyyi-əmr və ya onun nümayəndəsinin icazəsinə ehtiyac varmı? Bu icazə verilmədiyi təqdirdə qatillə əlaqədar vəzifə nədir? İcazə verilən zamana qədər, hətta on illər keçsə belə, qatil həbsdə qalmalıdır, yoxsa dərhal azad olunmalıdır? İkinci halda hansı formada təzminat alınmalıdır?
Vəliyyi-əmrin icazəsi lazım deyil. Qazının çıxardığı hökm kifayətdir. Qazı olmasa, möminlər içində adil olan şəxslər şəri hakimin əvəzinə izn verə bilər. Şəri hakim icazə versə, amma qan sahibi razı olmasa, ona son xəbərdarlıq ediləcəkdir ki, ya qisas alsın ya da qatilin razı olduğu təqdirdə diyə alsın. Əgər bunların heç birinə razı olmasa, vəzifə aydın olana kimi vəsiqə (təzminat) təqdim etməklə qatili azad etmək olar.
Həcc növbəsi üçün verilən vəsaitin xümsündə şəkk
Bir neçə il bundan öncə ərim mənim adımı həcc üçün növbəyə yazdırmışdır. Hal-hazırda növbəm çatmış, ərim isə vəfat etmişdir və bilmirəm ki, növbə üçün verdiyi vəsaitin xümsünü ödəyib ya yox. Vəzifə nədir?
Əgər şəkkiniz varsa, deyin ki, inşallah vermişdir.
Ümumi yerlərdə siqaret çəkmək
Məclisdə siqaret çəkmək orada iştirak edən digər insanların narazılığına və narahatçılığına səbəb olarsa və ya bu işin onların səhhətinə zərəri olarsa, caizdirmi? Belə ki, bəzi tibbi cəmiyyətlərin verdiyi məlumata görə siqaretin ziyanı onun tüstüsü ilə dolmuş yerdə olan adam üçün siqaret çəkən adamdan üç dəfə çoxdur. Buna görə də ticarət mərkəzlərinin və dövlət idarələrinin çoxunda siqaret çəkməyi qadağan etmişlər. Belə bir şəraitdə “siqaret çəkmək qadağandır” elanına qarşı çıxmaq caizdir, yoxsa mütləq ona əməl olunmalıdır?
Başqalarına əziyyət vermək caiz deyil və başqalarına zərər dəyməsinə səbəb olan hallarda da siqaret çəkmək caiz deyil. Siqaret çəkməyi qadağan edən dövlət idarələrində və ya xüsusi idarələrdə, hətta heç kəsin əzab-əziyyətinə və narahatçılığına səbəb olmasa belə, bu iş haramdır.
Vəty olunmuş heyvanı ayırd etmək üçün püşk atılması
Bir qoyunla yaxınlıq edilsə və o, sair qoyunların içində olub hansı birisi olduğu dəqiq məlum olmasa, onun üçün bu şəkildə püşk atmaq caizdirmi: məsələn, qoyunların üstünə birdən yüzə qədər nömrə yapışdırsın, sonra birdən yüzə kimi rəqəmlər yazılan kağızları zənbilin içərisinə atsın, bu kağızlardan birini götürsün, qoyunların üzərinə yapışdırılmış nömrələrlə tətbiq etsin və o qoyunu kəsib ətini yandırsın?
Hədisdə deyilənlərə əsasən, qoyunları iki dəstəyə bölməli və bu iki dəstədən birini püşk yolu ilə ayırmalı, sonra yenidən püşk düşəni iki dəstəyə bölməli və bir qoyun qalana kimi bu yolla əməl etməlidir. Lakin yazdığınız şəkildə də püşk atmanın eybi yoxdur. Çünki, hədisdə deyilənlər püşk atmanın bir növünü bəyan edir.
Bəhayi olmuş müsəlmanın əmlakının bölünməsi
Bir neçə müsəlman övladı olan müsəlman bir şəxs bəhailiyi qəbul edib bəhai qadınla evlənərsə, vəfat etdiyi surətdə müsəlman və bəhai övladlarının, eləcə də bəhai arvadının irs payı hansı şəkildə bölünməlidir?
Onun əvvəlcədən sahib olduğu və ya sonradan əldə etdiyi əmlakın hamısı müsəlman varislərinə çatır.
Nəfəqədən boyun qaçırılan hallarda talaq
Əgər ər heç bir üzrlü səbəb olmadan nəfəqə verməkdən boyun qaçırarsa, qadının talaq alması caizdirmi?
Şəriət hakimi ərin əmlakından nəfəqəni ödəməlidir. Əgər bu iş mümkün olmasa, talaq verməyi onun qarşısında vəzifə qoymalıdır. Talaq vermədiyi təqdirdə özü şəxsən ona talaq verəcəkdir.
Müttəhimdən ifadə almaq üçün işgəncə
Polis şöbəsi bir neçə nəfəri oğurluqda şübhəli bilərək saxlamışdır. Əksər hallarda onlardan adi şəkildə və kötək vurmadan sual olunsa, heç nəyi boyunlarına almır və öz həmkarlarının adlarını vermirlər. Nəticədə ayrı-ayrı şəxslərin maşın, xalça kimi əmlakları oğruların əlində qalır. Amma şallaq və kötək olsa, öz oğurluqlarını əksər hallarda boyunlarına alır və öz yoldaşlarının da adlarını verirlər. Bu idarə işçiləri şəriət baxımından məsul olmamaq üçün nə etməlidirlər?
Cinayətini şərən sübuta yetirməmiş heç bir müttəhimi cəzalandırmaq olmaz. Yalnız iki surətdə bu mümkündür:1) Öz iqrar və etirafına görə sahibinin icazəsi olmadan evə girmək, avtomobilin qapısını açmaq və ya əxlaqsızlıqla məşğul olmaq kimi günahları sübuta yetən, habelə cəza dəlillərinə şamil olan hallarda. Belə hallarda onu bu ünvanla cəzalandırmaq və ondan bildiklərini açıqlamağı tələb etmək olar.2) İslam hökuməti və ya İslamın varlığına, habelə müsəlmanların can və qanlarına geniş miqyasda aid olan böyük əhəmiyyətə malik məsələlər gündəmə çəkilən, nəticədə “mühüm və daha mühüm” qaydasını əsas tutaraq belə cəza növlərini tətbiqi mümkün olan yerlərdə. Bundan əlavə müasir zamanda dünyada elə metodlar kəşf olunmuşdur ki, müstəntiq müttəhimə əzab-əziyyət vermədən məlumatları ondan ala bilir.
Həcc mərasimində əhli-sünnətin nəzəri ilə yeni ayın görünməsi
Əhli-sünnət qazısı hilalın (yeni çıxmış ayın) görünməsinə dair hökm verərsə, həcc mərasimində bizim vəzifəmiz nədir? Halbuki, şiənin nəzərində hilalın görünməsi ya şübhəlidir, ya da onun əksi sübuta yetmişdir.
Sair müsəlmanlarla həmahəng olmalısınız və sizin həcciniz səhihdir.
Başqalarının irs payı ilə həccə getmək
Varislərdən bəziləri digər varislərin səhmini vermədən (yəni, irsə bütövlükdə sahib çıxmaqla) həccə getsələr, həclərinin hökmü necə olacaqdır? Onlarla sileye-rəhim (əlaqə saxlamaq, görüşlərinə getmək) etməyin hökmü nədir?
Əgər varislərdən bəzilərinin səhmləri verilməsə və digərlərinin əmlakında muşa halında (müştərək, bölünməyən) qalıbsa, ondan istifadə etmək haramdır. Habelə əgər həmin vəsaitlə həccə getsələr, ehram paltarını və qurbanlığı ondan tədarük görsələr, onların həccinin də işkalı var və nə qədər ki, başqalarının irs payını verməyiblər, o mal qəsbi malın hökmündədir. Bu şəxslərlə sileyi-rəhim etmək, onların haram işə qarşı cürət və cəsarətlərinin çoxalmasına səbəb olarsa, caiz deyil. Əgər sileyi-rəhim etməmək (onların) pis işlərdən çəkinməsinə səbəb olacaqsa, vacibdir. Amma əgər sileyi-rəhim etmək və ya etməməyin onların pis işlərdən çəkinməsinə heç bir təsiri olmayacaqsa, sileyi-rəhimi tərk etmək olmaz.
Əzadarlıqda (matəm mərasimlərində) qara paltarın geyilməsi
İmam Hüseynin (əleyhis-səlam) və digər İmamların (əleyhimus-səlam) matəm məclislərində qara paltar geyməyin "Hədaiq" kitabının müəllifinin dediyi kimi, şəriət baxımından üstünlüyü var ya yox?
Müqəddəs qayda (şüar) və mərasimlərə təzim məqsədilə olsa, üstün əməl sayılır.
