خرید زمین بهقصد افزایش قیمت
چنانچه شخصى زمينى را بخرد تا در صورت افزایش قیمت آن را بفروشد خمس دارد؟
خمس دارد، چون اینیک نوع سرمایهگذاری است.
خمس مبلغ واریزی ثبتنام خودرو
پولی که جهت ثبتنام خودرو واریزشده است چنانچه سال خمسی فرارسیده و هنوز ماشین را تحویل ندادهاند خمس دارد؟
اگر بهعنوان پیشخرید بهحساب ریخته شود و برای استفاده شخصی (نه کسب درآمد) ثبتنام نمودهاید و به آن نیاز دارید، مبلغ واریزشده مشمول خمس نیست. ولى چنانچه بهصورت ودیعه باشد خمس دارد.
خمس خودرویی که در بخشی از سال وسیله کار است
آیا وسیله نقلیه مانند ماشینسواری و وانت که در طول سال گاهى براى امور شخصى و گاهی برای کسبوکار مورداستفاده قرار میگیرد خمس دارد؟
به آن مقدار از سرمایه ماشین که با آن کار میکند، خمس تعلّق میگیرد و به مقدارى که جهت نیاز شخصى مورداستفاده قرار میگیرد و با موقعیت و شأن او تناسب دارد، خمس تعلق نمیگیرد مثلاً اگر شش ماه در طول سال با آن کار میکند و شش ماه براى نیازهاى شخصیاش اختصاص دارد، باید نصف مبلغ آن را بابت خمس محاسبه کند.
خمس خودرو
آیا طبق مسئله 1493 رساله میتوان گفت که خودرو همانند سرمایهای است که از منافع آن استفاده میشود لذا خودرو در هنگام فروش خمس دارد ولیکن شخصی که دلال خودرو است با توجه به اینکه ماشین را برای افزایش قیمت میخرد و میفروشد پس باید خمس اصل خودرو را نیز سر سال خمسیاش پرداخت کند؟
اگر خودرو وسیله کسبوکار نباشد و موردنیاز و در شأن او و خانوادهاش باشد، خمس ندارد؛ بنابراین کسانی که خودرو را برای نیازشان میخرند خمس ندارد ولی آنها که دلال هستند و یا بهعنوان سرمایه کار میخرند مشمول خمس است و اگر در زحمت باشند خمس آن را به ذمه بگیرند هر وقت توانستند بپردازند.
حکم تعهدات صندوق قرض الحسنه بعد از ورشکستگی
چندين صندوق قرض الحسنه با خارج شدن از شكل سنّتى خود، با انجام تبليغات گسترده، مردم را به اين موضوع اميدوار كردهاند كه با پرداخت مبلغى، سه برابر مبلغ مزبور را بعنوان وام طولانى مدّت دريافت خواهند كرد. براى عملى شدن وعدههاى صندوق، لازم بوده كه همواره حجم افراد سپردهگذار سه برابر حجم افراد وامگيرنده باشد، ولى اكنون با ركود كار صندوق و بىاعتمادى مردم، و عدم واريز وجوه نقدى، كليه صندوقهاى مزبور ورشكسته شده، و در حال حاضر بيش از 65000 نفر در سطح استان ما وجوهى را پرداخته و با ركود كار صندوق، وجهى به آنان پرداخت نشده است. دستگاه قضايى كوشش فراوانى براى يافتن راه حلّى نموده، اما از آنجا كه وجوه مردم بصورت وام در اختيار افراد ديگر قرار گرفته، و وامهاى پرداختى هم طولانى مدّت است، چنانچه فقط به جمعآورى اقساط و پرداخت به طلبكاران اكتفا شود، صرف نظر از اين كه مستلزم ايجاد يك سيستم عريض و طويل و صرف هزينه و امكانات اجرايى فراوان خواهد بود، اصولاً باعث خواهد شد حقوق طلبكاران استيفا نشود. زيرا بررسىهاى كارشناسى نشان مىدهد حتى اگر بتوانيم ظرف مدت ده سال اقساط را جمعآورى وبين طلبكاران توزيع كنيم، و حتى اگر خسارتى معادل 8 درصد به طلبكاران در طول مدت ده ساله پرداخت شود حدود 64درصد از ارزش وجوه مردم كاهش خواهد يافت. با توجه به این مطلب، مرقوم فرماييد : الف) آيا تصرّف وام گيرندگان در وجوه دريافتى با علم به اين كه وجوه متعلّق به افراد ديگرى است كه بسيارى از آنان هم اكنون مستأصل و درمانده شدهاند جايز است؟ب) با فرض اين كه وام گيرندگان هنگام توديع سپرده شرط كرده اند كه پس از مدّتى سه برابر وجوه توديعى به آنان وام پرداخت شود آيا دريافت وجوه مازاد بر سپرده جايز بوده يا در حكم ربا محسوب مىشود؟
الف) با توجه به اين كه به اين قرارداد راضى شده اند گرفتن وجوه مزبور اشكالى نداشته است؛ ولى با وضعى كه پديد آمده بايد جلوى اين كار را براى آينده گرفت و وام هاى قرض الحسنه بصورت سابق در صندوق ها جريان يابد واين بدعت غلط (وام سه برابر) كه از سوء مديريّت جمعى از صندوق ها حاصل شده برچيده شود.ب) اين شرط با توجّه به اين كه ظاهراً منفعتش عايد شخص ثالثى مىشود نه وام دهنده ربا محسوب نمىشود؛ ولى قاعده لاضرر به هر حال مىتواند جلوى اين كار را بگيرد.
خمس وسیله کاری که نو شده
شخص مغازهداری که قبلاً خمس وسایلش را داده است اگر وسایل کار خود مانند یخچال را بهصورت اقساطی تبدیل به نو کند آیا دوباره باید خمس آن را بدهد؟
بعد از پرداختن اقساط، قیمت اضافی مشمول خمس است.
چگونگی تقسیم اموال و کارمزد صندوق قرض الحسنه انحلال یافته
اگر صندوق قرض الحسنه اى منحل گردد، آيا اموال و سرمايه آن، كه از محلّ كارمزد يا سودهاى معاملات اسلامى است، را بايد فروخت و بين اعضا تقسيم كرد؟ آيا اين تقسيم براى آنان ايجاد مالكيّت خواهد نمود؟
سود و کارمزد باقیمانده صرف مصارف مشروع سود و کارمزد گردد؛ و نسبت به بقيّه اموال طبق اساسنامه عمل كنيد.
خمس میوه روی درخت
آیا به میوه بر روی درخت در سر سال، خمس تعلق میگیرد؟
درصورتیکه آماده فروش باشد خمس آن را محاسبه کنید در غیر این صورت جزء درآمد امسال حساب نمیشود.
حکم قرض مشروط در صندوق های خانوادگی
در بين فاميل ما صندوق قرض الحسنه اى تشكيل يافته كه عملكرد آن بدين طريق است: «هر عضو ماهانه پانصد تومان يا بيشتر پرداخت مى كند، هرگاه درخواست وام كند با توجّه به ماهانه هايى كه پرداخت كرده است 2 يا 3 برابر آن به عنوان وام به او پرداخت مى شود» حال با توجّه به اين كه ماهانه ها و وامها هر دو به صورت قرضِ مشروط است، آيا حكم ربا بر آن جارى است؟ چنانچه اين كار بدون هيچ شرطى و با رضايت كامل طرفين صورت پذيرد، چه حكمى دارد؟
اگر اين كار به صورت قرارداد بين آن افراد انجام شود، اشكال ربا دارد تنها راه صحّت آن اين است كه قصد همه وام قرض الحسنه باشد ولى همه آنها اخلاقاً مقرّرات آن صندوق را رعايت کند بى آن كه تعهّد شرعى يا قانونى داشته باشند. راه ديگر اين است كه پولها به صورت وام داده نشود بلكه به صورت هبه باشد، ولى در واقع هبه معوّضه است كه در مقابل اين هبه، ديگران هم بموقع هبه خواهند كرد تا دوره كامل تمام شود.
شرط پرداخت مبلغ اضافه در برابر تسویه وام
قرض الحسنه دوستانه اي داريم كه تمام موجودي خود را در قرض الحسنه محل به صورت يك حساب مسدود قرار داده ايم وطبق قوانين ضمانتي ان وام مي گيريم اما قرار گذاشتيم هر يك از دوستان خواست تسويه كند و موجودي خود را بردارد به صندوق محل معرفي و در قالب وام موجودي خود را بگيرد و اقساط وام را اعضا دوستان پرداخت كنند ومبلغ كارمزد وام از موجودي فرد تسويه كننده كم مي شود ايا اشكال شرعي دارد؟
این تفاوت که به نام کارمزد و در فرض سوال می گیرند اشکال دارد.
خمس باغ احداثشده
آیا احداث باغ خمس دارد؟
اگر باغى احداث كند براى آنكه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد چنانچه وقت فروش آن رسيده باشد بايد خمس آن را بدهد، ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه آن استفاده كند بايد خمس ميوهها را بدهد و خمس خود باغ را هنگام فروش میدهد.
خمس سرمایه
آیا سرمایه خمس دارد؟
سرمایه خمس دارد، مگر سرمایهای که اگر خمس آن را هرچند بهصورت تدریجی بدهد با بقیّه آن، زندگی او در حدّ آبرو و شئونش اداره نمیشود؛ بنابراین، اگر با پرداخت خمس آن، لطمهای به كار او نمیخورد، بايد خمس آن را بدهد، خواه سرمايه تجارت باشد يا زمين و آب و ملك براى زراعت، يا ابزار كار.
