صدق وقف بر وصيت درآمد ثلث اموال در عزاداري
اگر فردي وصيت کند درآمد ثلث اموالم را صرف عزاداري سیدالشهدا (علیهالسلام) کنيد آيا وصيت است يا وقف؟
اين، وصيت به وقف است؛ و چون در این موارد غالباً صیغه وقف نمیخوانند، وقف معاطاتي میشود.
لزوم عمل مطابق وصیت با وجود مصلحت در تغییر
شخصى محترم و خیر در وصیتنامه خود از بازماندگان درخواست نموده، از محل ثلث اموال او یک حسینیه و یک مسجد احداث نمایند. بازماندگان حسینیه را ساختهاند و اکنون درصدد احداث مسجد میباشند، حال با توجه به اینکه مسجد در آن محل زیاد است و بازماندگان متوفی اصرار به ساخت مسجد در محل و محدوده زندگى خود دارند ولی وکیل متوفی تمایل به احداث بنایى براى رفع نیازهای امامزاده محل را دارند؛ و اینکه ) زمینهای امامزاده همگى وقف میباشند و ساخت مسجد در این مکان چندان مناسب و ضرورى نمیباشد. آیا میتوان بهجای مسجد حسینیهای دیگر، یا یکى دو سالن به بناى امامزاده محل اضافه نمود؟
وصیت را نمیتوان تغییر داد و باید مسجد ساخته شود، البتّه در محلی که احتیاج به مسجد بیشتر است، خواه دور باشد یا نزدیک (درصورتیکه جاى معیّنى در وصیتنامه تعیین نشده باشد.)
تصرف موصی در اموالی که مطابق وصیتنامه تقسیم کرده
فردی اینگونه وصیت کرده که وصيت میکنم بعد از مرگم سه دانگ از منزلم را به پسرم و سه دانگ به دخترم بدهيد و لازم به ذكراست همه را واگذار كردم در مقابل مالالصلح مبلغ هزار تومان مشروط به اينكه تا عمر دارم خودم حق تصرف و فسخ داشته باشم." آيا اين وصيت صحيح است؟ اگر نيست به چه صورت بنويسيم؟
اگر در حال حيات واگذار کنيد و تحويل دهيد و سپس در اختيار بگيريد و شرط کنيد مادامالعمر در اختيارتان باشد مشکلي ندارد ولي هرگاه نسبت به بعد از وفات وصيت نمایید تنها در ثلث مجموع اموال پذيرفته است.
مشخص نبودن تقدم و تأخر زمان مرگ موصی و وصی
زوج به زوجه وصیت میکند که بعد از فوتش ثلث کل اموالش را پس از کسر دیون و هزینههای دفن و کفن و... نصف باقیمانده از ثلث را خودش تملک نماید و نصف دیگر را به تملیک فرزند صغیرشان درآورد، در اثر سانحهای زوج و زوجه فوت میکنند بهطوریکه مقدم و مؤخر بودن فوت هیچکدام معلوم نمیشود؛ به نظر حضرتعالی در این فرض وراث زوجه میتوانند نصف ثلث مذکور را تملک نمایند؟ و نصف دیگر ثلث به تملک فرزند صغیر درمیآید؟
با توجه به این که به وصیت عمل نشده، اموال به ملک مرد باقی مانده و باید طبق احکام مهدوم علیهم درباره ارث آنها عمل شود.
ادعای وصیت مالی از طرف ميّت
اگر كسى بگويد كه ميّت وصیت كرده فلان مال را به من بدهيد وظیفه چیست؟
اگر كسى بگويد كه ميّت وصیت كرده فلان مال را به من بدهيد چنانچه دو مرد عادل گفته او را تصديق كنند، يا قسم بخورد و يك مرد عادل هم گفته او را تصديق نمايد، يا يك مرد عادل و دو زن عادله، يا چهار زن عادله گواهى دهند، بايد به گفته آن شخص عمل شود و اگر موقع وصیت مرد عادلى حضور نداشته تنها يك زن عادله شهادت دهد بايد یکچهارم آن مال را به او دهند و اگر دو زن عادله شهادت دهند نصف آن را و اگر سه زن عادله شهادت دهند بايد سهچهارم آن را به او دهند و نيز اگر دو مرد كافر ذمّى كه در دين خود عادل باشند گفته او را تصديق كنند درصورتیکه ميّت ناچار بوده كه وصیت كند و مرد و زن مسلمان عادلى هم در آنجا نبوده بايد به وصیت عمل شود.
جبران وقفه در عمل به وصیت
شخصی وصیت کرده است هر پنجشنبه، یک روضه بخوانند، حدوداً یک سال به این وصیت عمل نشده است. تکلیف چیست؟
همزمان در مساجد دیگر هم روضه بگیرید تا جبران سال گذشته نیز بشود.
مدتزمان عمل به وصیت انجام عبادات از درآمد ماترک
فردی وصیت کرده تا از محل درآمد قطعه زمینی، برایش نماز و روزه بجا آورند. اکنونکه مطابق وصیت او عمل شده و قضای عباداتش بجا آورده شده است، تکلیف ورثه در خصوص آن زمین چیست؟ آیا بعد از اتمام نمازهای قضا باید نمازهایی به نیت مستحب بخوانند یا بازهم نمازهای قضا را احتیاطاً اعاده کنند (این کار نوعی حبس مال است)؟
بهاندازهای که یقین کنند نائب یا نائبان بهاندازه تمام عمر او نماز صحیح خواندهاند باید عمل شود و بعدازآن لازم نیست.
تکلیف وصی اگر مبلغ وصیت شده برای حج کافی نباشد
چنانچه زنی بعد از مرگ همسرش برای شوهرمرده خود حج تمتع وصیت زبانی کند و مبلغی برای این وصیت کنار بگذارد که در حال حاضر این مبلغ مکفی برای حج نمیباشد و زن نیز بعد از وصیت فوت کند، تکلیف چیست؟
اگر امکان دارد شخصی را نایب بگیرند تا با این پول حج میقاتی به نیابت از وی بجا بیاورد و اگر امکان ندارد مبلغ به ورثه برمیگردد.
مخالفت ولی میت با اهدای اعضای میت
اگر شخصى وصیت كند بعد از وفاتش، اعضايش را به ديگران پيوند بزنند، اما ولی وى نسبت به اين كار ناراضى باشد، آيا مجازيم اين كار را بدون اجازه ولى انجام دهيم؟
اگر موجب نجات جان مسلمانى از مرگ يا بيمارى مهمی گردد و یا درصورتیکه آن اعضا براى نجات جان بيماران لازم باشد برداشتن آن جايز است، همچنين اگر براى نجات عضو مهمی مانند چشم لازم باشد و اجازه و رضایت ولى یا ورثه شرط نيست.
عمل به وصیت فردی که ماترکی ندارد
پدرم وصیت نموده كه بهجای او حج بروم، درصورتیکه چيزى به ارث نگذاشته است، آيا عمل به اين وصیت واجب است؟ آيا مىتوانم براى خودم به مکه بروم و كسى را اجير كنم تا از طرف پدر حج بجا آورد؟ آيا قربانى براى او و خودم هر دو واجب است؟
اگر مالى از خود نگذاشته، بر شما واجب نيست براى او حج بجا آوريد و اگر خودتان مايل باشيد، مىتوانيد كسى را در آنجا نايب بگيريد كه براى او حج بجا آورد و هرکدام بايد يك قربانى ذبح كنيد.
فوت موصیله قبل از قبول یا رد وصیت
اگر كسى وصیت كند چيزى به شخصى بدهند و آن شخص قبل از آنکه قبول يا رد كند از دنيا برود حکم چیست؟
هرگاه كسى وصیت كند چيزى به شخصى بدهند و آن شخص قبل از آنکه قبول يا رد كند از دنیا رود، ورثه او مىتوانند آن وصیت را قبول كنند، خواه قبل از وصیتکننده از دنيا رفته باشد و يا بعد از او و اين در صورتى است كه وصیتکننده از وصیت خود برنگردد.
وصیت به منافع و تکلیف وصی در تحصیل و افزایش منافع
شخصى نصف باغ انگور خود را بهعنوان ثلث قرارداده و در وصیتنامهاش سفارش کرده که بعد از کم کردن مخارج باغ، وصى مابقی محصول و سود آن را از طرف موصى احسان نماید، اکنون بعد از گذشت مدتزمانى، درآمد و منافع باغ مخارج خودش را کفایت نمیکند یعنى مخارج کارگر بیشتر از درآمد باغ میباشد، آیا کسى که مسؤولیت این باغ را دارد، میتواند آن را بهطور اقساطى، یا بهصورت نقدى بفروشد و پول باغ را در حقّ او احسان کند؟
باید آن را بفروشد و در جاى دیگرى ملکى، هرچند کوچک که منافعى داشته باشد، تهیّه و وقف نماید و منافع آن را در موارد وصیت مصرف کند.
تعیین وصی بدون وصیت به ثلث مال
اگر میّت تعیین وصى نموده، اما وصیت به ثلث ننموده باشد، آیا لازم است ثلث او را در کارهاى خیر مصرف کنند؟
تعیین وصى مفهومش تعیین ثلث نیست، مگر اینکه در بعضى از مناطق، تعیین وصى به معناى وصیت به ثلث باشد در این صورت باید به آن عمل کرد.

