مرکز پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی

نبش قبر مسلمان در چند مورد حرام نیست: 1ـ درصورتی‌که میّت در زمین غصبى دفن شده باشد و مالک زمین راضى نشود، همچنین اگر کفن یا چیز دیگرى که با میّت دفن شده غصبى باشد، یا چیزى از اموال میّت که به ورثه تعلّق دارد با او دفن شده باشد و ورثه راضى نشوند که آن چیز در قبر بماند (مانند انگشتر یا زینت‌آلات قیمتى) حتّى اگر راضى شوند و ماندن آن در قبر اسراف باشد باید آن را بیرون آورند، امّا اگر میّت وصیت کرده که دعا یا انگشترى را مثلاً با او دفن کنند درصورتی‌که وصیت او بیش از ثلث نباشد و اسراف محسوب نشود نمی‌توانند قبر را بشکافند. 2ـ درصورتی‌که براى اثبات حقّى لازم باشد بدن میّت را ببینند. 3ـ در موردى که میّت را در جایى دفن کرده‌اند که نسبت به او بی‌احترامی است، مانند قبرستان کفّار، یا جایى که کثافات می‌ریزند. 4ـ براى انجام یک مطلب شرعى که اهمیت آن از شکافتن قبر بیشتر است، مثل این‌که بخواهند بچه زنده اى را از شکم زن حامله بیرون آورند (البتّه معلوم است بچه مدّت کمى بعد از مادر ممکن است زنده بماند). 5ـ در جایى که بترسند درنده‌ای به بدن میّت آسیب برساند، یا دشمن آن را بیرون آورد. 6ـ در موردى که قسمتى از بدن میّت با او دفن‌نشده و بخواهند دفن کنند، ولى احتیاط واجب آن است که آن قسمت را طورى دفن کنند که بدن میّت ظاهر نشود.

اگر يقين داشته باشد بدن به‌کلی از بين رفته و خاك شده است شكافتن قبر اشكالى ندارد، مگر در قبور امامزاده‏ها و شهدا و علما و صلحا كه اگر سال‌ها بر آن بگذرد نيز نبش قبر آن‌ها جايز نيست.

اگر بدن ظاهر نشود اشکال ندارد. مگر این‌که موجب هتک و بی‌احترامی باشد.

نبش قبر مسلمان یعنى شکافتن قبر او حرام است، هرچند طفل یا دیوانه باشد.

منظور از نبش قبر آن است که آن را طورى بشکافند که آثار بدن میّت ظاهر شود و اگر بدن ظاهر نشود اشکال ندارد. مگر این‌که موجب هتک و بی‌احترامی باشد.

درصورتی‌که از هم متلاشی نشده باشد قبر را نبش کرده و مراسم را انجام دهند و در صورت متلاشی شدن، نماز را بر قبر بخوانند.

نبش قبر او واجب نیست.

آیه اول کافی است ولی بهتر است تکمیل خوانده شود.‌

اگر دفن میّت به علّتى به تأخير بيفتد بايد نماز وحشت را تا شب اوّل دفن او تأخير بيندازد.‌

نماز وحشت را در هر موقع از شب اوّل قبر می‌توان به‌جا آورد، ولى مناسب‌تر در اوّل شب بعد از نماز عشائی که در وقت فضیلت می‌خواند.

مستحب است به امید این‌که مطلوب پروردگار باشد در شب اوّل قبر دو رکعت نماز وحشت براى میّت بخوانند، به‌این‌ترتیب که در رکعت اوّل بعد از حمد یک‌مرتبه «آیة الکرسى» و در رکعت دوم بعد از حمد ده مرتبه بنا اَنْزَلْناه بخواند و بعد از سلام نماز بگوید: «اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَ ابْعَثْ ثَوابَهَا اِلَى قَبْرِ فُلان» (و به‌جاى فلان، اسم میّت را بگوید).

هر زمآن‌که خواستید نماز را بخوانید.

مانعی ندارد.

این عمل به قصد قربت مطلقه مانعی ندارد.‌

اگر به قصد رجاء (به امید رسیدن به ثواب) خوانده شود مانعی ندارد.‌