تفاوت مستحب با احتیاط مستحب
فرق مستحب و احتیاط مستحب در چیست؟ آیا عمل به احتیاط مستحب مانند عمل به مستحب ثواب دارد؟
هردو ثواب دارد ومستحب دلیل کافی دارد ولی احتیاط مستحب دلیل کافی ندارد.
معنی فتوا و وظیفه ما نسبت به آن
معنی فتوا و وظیفه ما نسبت به آن چیست؟
در زمان غیبت امام زمان (عج) دستور و تکالیف الهى را از مرجع تقلید یاد گرفته و به آن عمل میکنیم. به این دستور و نظر و رأی قطعى مرجع تقلید در احکام شرعى «فتوا» میگویند و مقلّد باید در آن حکم به فتواى مرجع تقلید خود عمل کند.
نافذ بودن حکم حاکم در مسائل شعائر حسینی
آيا حكم حاكم شرع در مسائل عزادارى و شعائر حسينى نافذ است، يا هر كس مطابق فتواى مرجع تقليد خود عمل مىكند؟
حكم حاكم شرع در هر مسئلهای نافذ است؛ چه در مورد شعائر حسينى يا ديگر مسائل؛ ولى توجّه داشته باشيد كه بين حكم و فتوا تفاوت وجود دارد. در فتوا، هر كس مطابق نظرات مرجع خويش عمل مىكند، ولى در حكم تفاوتى بين مقلّد و غير مقلّد نيست.
تفاوت فتوا و حکم
تفاوت بین فتوا و حکم از کجا سرچشمه میگیرد که فتوا فقط بر مقلدین لازم العمل است اما حکم بر جمیع افراد؟ اگر دو فقیه احکام مختلف دهند چه وضعى پیش میآید؟ اصلاً فقیهى که حاکمیت عامه ندارد آیا حکمش بر امّت نافذ است؟
فتوا آن است که چیزی را از ادله شرعیه درباره تکالیف استفاده کنند و حکم حاکم آن است که بعضی از مصادیق مهم را تشخیص دهد و مردم را بر آن مصداق الزام نماید مانند حکم به تحریم تنباکو از سوی مرحوم میرزای شیرازی. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید به کتاب «انوار الفقاهه» ما مراجعه نمایید.
تکلیف در صورت تعارض قانون با فتوا
در مواردی که قانون با فتوای مرجع متفاوت باشد کدام مقدم است (مانند جایی که قانون ارث زوجه را از زمین نیز میپردازد)؟
به فتوای ما باید هر فرد تابع مرجع خود باشد و اگر مرجع امری را اجازه نمیدهد یا گرفتن وجهی را جایز نمیداند هرچند قانونی باشد اقدام نکند.
عمل به رأی اکثریت در مسائل مورد اختلاف
در رسالههای عملیّه نوشتهشده است که از باید مجتهد اعلم تقلید کرد، ازآنجاییکه تشخیص و تعیین فرد اعلم در میان مجتهدین براى اهل علم و خبره مشکل و براى عوام محال و ممتنع است، آیا میتوان در مسائل مورد اختلاف بهجاى تقلید از یک شخص معیّن، رأی اکثریت را ملاک عمل قرار داد؟
رأی اکثریت کافى نیست، اگر اعلم ثابت است باید در مسائل اختلافى از او تقلید کرد و اگر ثابت نیست مردم مخیّر هستند.
اعتبار روایت للمصیب اجران و للخاطئ اجر واحد
در مورد حکم و فتوا، آیا این مطلب که «للمصیب اجران و للخاطئ اجر واحد» سند صحیحی در روایات دارد؟
آری، این روایت معروف است و مطابق حکم عقل نیز میباشد.
محدوده حجیت قول یا فتوا مجتهد
آیا باید به تمام دستورات مرجع تقلید بدون چونوچرا عمل کرد، مثلاً اگر مرجع تقلید هم مانند امام معصوم که به شخصی فرمودند که برود داخل تنور پر از آتش، چنین دستوری دهد آیا عمل به آن صحیح است؟ این مثال فقط برای روشنتر شدن موضوع بیانشده است؟
مرجع تقلید چنین دستوری نمیدهد، البته قول و فتوای او برای مقلد حجت است و باید عمل نماید. و آنچه میگوید باید مستند به قرآن و روایات معصومین یا اصول و قواعد عملیّه باشد.
زمان شروع مرجعیت
مرجعیت در اسلام از چه زمانی شروعشده است؟
مرجعیت بهعنوان نیابت خاصه یا اجازه خصوصی از طرف پیامبر (ص) یا امام (ع) از زمان خود پیامبر (ص) و ائمه (ع) شروعشده است و بهعنوان نیابت عامه (اجازه عمومی) از زمان غیبت امام زمان (عج) شروعشده است.
اختلافنظر مجتهدین
اگر در مسئلهای مراجع اختلافنظر داشته باشند تکلیف چیست؟
در مسائلى كه مجتهدين اختلافنظر دارند بايد از «اعلم» تقليد كند.
متعارض بودن مادهقانون با فتوای مرجع تقلید قاضی
اگر قاضى غیر مجتهد مأذون که از جانب ولیفقیه به قضاوت منصوبشده، به هنگام صدور رأی مثلاً در زمینه حدود، قصاص، معاملات و مانند آن متوجّه شود که مادّه قانونى مربوطه که مصوَّب مجلس شوراى اسلامى و شوراى نگهبان است (با فتواى مرجع تقلیدش متعارض است)، با توجّه به اینکه اگر در این مواقع از صدور رأی خوددارى کند، یا بدون توجّه به قانون مربوطه صرفاً با استناد به فتواى مرجع تقلیدش حکم دهد، قانوناً مرتکب تخلّف انتظامی شده تکلیف او چیست؟
قوّه قضائیّه باید این تضاد را حل کند و اینگونه پروندهها را به دیگرى ارجاع دهد; زیرا قاضى نمیتواند برخلاف فتواى مرجع تقلیدش حکم کند.
