فسخ معامله در صورت تخلف از شرط ضمن عقد
من یک گوشی را به شخصی فروختهام با این شرط که هر زمان خواست گوشی را بفروشد آن را به خود من بفروشد ولی او بهشرط معامله عملنکرده و گوشی را به شخص دیگری فروخته است آیا جایز است که معامله را فسخ کنم و آن مقدار پولی را که بابت گوشی به من داده است به او برگردانم چون تخلف در معامله کرده است و همچنین امکان پس گرفتن گوشی برای او وجود دارد؟
در فرض سؤال میتواند معامله را فسخ کند.
مفهوم خيار تخلّف از شرط
منظور از خیار تخلّف از شرط چیست؟
درصورتیکه در معامله فروشنده يا خريدار شرط كند كارى را براى طرف مقابل انجام دهد، يا جنس طرز مخصوصى باشد، سپس به آن شرط عمل نكند، در اين صورت طرف مقابل مىتواند معامله را فسخ كند، به این خیار تخلّف از شرط گویند.
انفساخ بیع در صورت تخلف از شرط
ملکی را به اقساط مورد معامله قرار میگیرد و بین طرفین چنین مقرر میگردد: «مشروط بر اینکه چکهای اقساطى پرداخت یا رضایت حاصل شود در غیر این صورت معامله فسخ است و پس از پرداخت تمامبهای ساختمان، فروشنده در محضر حاضر و سند را به خریدار انتقال دهد» سؤال این است که اگر خریدار مقدارى از بدهى خود را که بهموجب چک بوده در موعد مقرر پرداخت نکرده باشد، آیا فروشنده میتواند بیع را فسخ کند و یا به مناسبت شرط نتیجه بیع منفسخ میباشد و یا آنکه مجالى براى فسخ و انفساخ وجود ندارد؟
در فرض مسئله که در صورت تخلّف شرط، فروشنده حقّ فسخ براى خود قائل شده است، حقّ فسخ دارد اما اگر بهصورت شرط نتیجه گفته است معامله طبق نظر کسانى که شرط نتیجه را صحیح میدانند منفسخ است و چون ما در شرط نتیجه احتیاط میکنیم احوط آن است که در اینجا مصالحه کنند.
فروش خانه با دیوار مشترک
خانه قدیمی خریدم و بعد از دو سال فروختم خریدار همهجا را دید و بنا آورد و خرید حین تعمیر متوجه شد دیوار با همسایه مشترک ست که منهم نمیدانستم حالا میگوید تو میدانستی باید خسارت بدی و من راضی نیستم، تکلیف چیست؟ - ایشان شکایت کردند و نتیجه نگرفتند، میگوید بماند روز قیامت، میگویم خانه را به همین صورت خریدم و فروختم تقصیر بنده چیست؟ دینی بر گردن دارم؟
دیوار مشترک جزء عیوب نیست بنابراین نمی تواند به شما ایراد کند ولی بهتر است به گونه ای با هم مصالحه نمائید.
عدم پرداخت بهموقع ثمن توسط مشتری
چنانچه معاملهای انجام شود، و مشترى در موعد مقرّر ثمن معامله، یا قسمتى از آن را پرداخت نکند، و مثمن را نیز به دیگرى بفروشد، آیا بایع اوّل میتواند معامله را فسخ و مثمن را از دست مشترى دوّم، یا مشتریهای بعد از او بگیرد؟ اگر مشترى در معامله اوّل به بایع چک داده باشد، و چک در موعد مقرّر پاس نشود، تفاوتى در حکم مسئله ایجاد میکند؟
درصورتیکه شرط کرده که در فلان موعد بپردازد، و مشترى تخلّف از شرط کرده، فروشنده خیار تخلّف از شرط دارد. و اگر عین مال به دیگرى منتقلشده، باید مشترىِ متخلّف مثل، یا قیمت آن را، به بایع بازگرداند.
بطلان اسقاط خیارات در صورت عدم اطلاع از قیمت واقعی
اگر کسى بدون اطّلاع از نرخ روز، سهمالارث خود را به مبلغی به برادرانش بفروشد، درحالیکه سهم نامبرده چندین برابر آن مبلغ ارزش داشته است چنین معاملهای چه حکمی دارد؟ ضمناً خریدار در پای سند همه خیارات در آن معامله را ساقط کرده آیا این معامله صحیح است؟
اگر نمیدانستهاید و مغبون شدهاید حق فسخ معامله را دارید؛ ولی با توجه به اینکه پای سند را امضا کردهاید، باید ثابت کنید که نمیدانستهاید و الا از شما پذیرفته نمیشود و هرگاه ثابت شود سهم او، در آن زمان چنین قیمتی داشته و او بیخبر بوده، اسقاط خیارات شامل آن نمیشده، و میتواند معامله را فسخ کند.
میزان غبن فاحش و افحش
در بيع نامهها چنين آمده است كه «خيار غبن فاحش و افحش نيز ساقط باشد ميزان غبن فاحش و يا افحش تا كجاست و آیا هرگونه غبنى را شامل میشود؟
چنانچه این معامله در مزایده صورت گرفته، و مفهوم مزایده در عرف توجّه به غبن و اسقاط آن است، فروشنده حقّ ادّعاى خیار غبن ندارد; ولى اگر معامله خارج از مزایده صورت گرفته باشد، و فروشنده بتواند اثبات کند که در زمان معامله مغبون بوده، خیار غبن دارد. و اگر نتواند اثبات کند، ادّعاى او پذیرفته نیست.
مفهوم خيار مجلس
منظور از خیار مجلس چیست؟
خريدار و فروشنده تا زمانی از مجلس معامله متفرّق نشدهاند مىتوانند معامله را فسخ كنند، به این خیار مجلس گویند.
حکم فوریت خیار در عقود
فقها درباره حق خیار در عقود، فرمودهاند که اِعمال آن فوری است، حال اگر دراینباره فرد نیاز به فکر، تحقیق و مشورت داشته تا بتواند مطمئن شود این امر به نفع یا ضرر اوست که ممکن است چند هفته طول بکشد. آیا این موضوع با فوریت اِعمال خیار منافات داشته و موجب سقوط حق خیار میشود؟
آن مقدار که احتیاج به فکر دارد، مانع نیست و فوریت خیار بسته به مبیع های مختلف متفاوت است و مقدار زمان را عرف تعیین می کند.

