سلب ضمان پزشک پیش از معالجه
آیا پزشک میتواند ضمن انعقاد قرارداد معالجه با بیمار، هرگونه مسئولیت شرعى را نسبت به آسیبهاى احتمالى که در ضمن معالجه ممکن است پیش بیاید از خود سلب کند تا هیچگونه ضمانى بر عهده وى یا عاقلهاش نباشد؟
اشکالى ندارد، مشروط به اینکه طبیب در تلاش و کوشش خود کوتاهى نکند.
ضمان خسارت منجر به مردودی دانشآموز در محیط آموزشی
اگر آموزگارى در تصحیح اوراق امتحانى، یا مسؤولین مدرسه در انتقال نمرات سهلانگاری نمایند و براثر این سهلانگاری دانشآموزى مردود گردد، آیا آموزگار یا مسئول مربوطه نسبت به خسارات مادّى و معنوى دانشآموز در طول یک سال عقبافتادگی ضمانتى دارند؟
ضامن هستند.
ضمان طبیب بابت ترک معالجه بیمار فقیر
پزشکى به علّت فقر مالى بیمار اورژانسى که قادر بر پرداخت هزینههای مربوطه نبوده، از معالجه و جرّاحى وى اجتناب نموده و درنتیجه بیمار فوت کرده است. یا عمل جرّاحى را بهروزهاى دیگر موکول نموده که بهاندازه آن روز نمیتواند مفید باشد، آیا پزشک ضامن است؟
در فرض سؤال پزشک ضامن خون نیست، ولى گناه بزرگى مرتکب شده و قابلتعقیب است.
ضمان متولی در صورت خسارت به دیگری
اگر ديوار ملك موقوفهاى مشرف به خرابى گردد و براثر فروريختن ديوار، كسى كشته يا مجروح شود، در اين حالت مسئول پرداخت ديه چه كسى است؟ آيا متولی موقوفه مسئول است، يا ديه از عايدات موقوفه پرداخت میگردد؟
اگر ديوار در كنار شارع عام بوده و آثار خرابى در آن ظاهرشده و متولی كوتاهى كرده است، متولی ضامن است.
ضمان نجاتغریق با امتناع از نجات شخص غریق
درصورتیکه نجاتغریق که وظیفه امداد دارد از نجات شخص غریق امتناع ورزد و آن شخص غرق شود، آیا مسئولیتی متوجّه او خواهد بود؟
اگر نجاتغریق مسئولیت مراقبت را پذیرفته و محل مسئولیت او در جاى خطرناکى است و مردم با اعتماد به او، وارد استخر یا دریا میشوند اگر کوتاهى کند مسئول است.
ضمان خسارات براثر محول کردن مسئولیت به بچه
شخص نگهبان موتورخانه آب میباشد روزی كليد موتور را به دست فرزندش داده تا آن را روشن كند، چند دختر جوان براى آوردن آب به آنجا مىروند كه براثر باران به ساختمان تلمبهخانه پناه مىبرند؛ متأسفانه براثر تماس لباس يكى از دختران به موتور، آن دختر جان خود را از دست مىدهد. فرزند آن نگهبان چون طريقه خاموش كردن موتور را نمىدانست، نتوانست موتور را خاموش كند و همراه دختران ديگر به بيرون فرار مىكند. با توجّه به اینکه مسئول موتورخانه براثر بىاحتياطى و كوتاهى، كليد ساختمان را به پسرش داده و او نتوانسته موتور را خاموش كند و از ورود دختران به محل موتور جلوگيرى نشده است، آيا نگهبان موتورخانه ضامن میباشد؟
گرچه نگهبان موتورخانه كار خلافى انجام داده، ولى ضامن خون آن دختر نيست.
ضمان در صورت اختلال در دستگاههای پزشکی
در مواردى که بهواسطه علل غیر مربوط به کار پزشک (مثل اختلال در دستگاهها و رفتن برق و...) به بیمار لطمهای وارد شود ضامن کیست؟
در صورت عدم تقصیر و یا عدم سهلانگاری طبیب این علل به وجود نیامده طبیب ضامن نیست. در مورد مدیر بیمارستان و مسئول برق نیز همینگونه است.
تشویق به رانندگی فردی که مهارت ندارد
اگر کسی به دیگری که مهارت در رانندگی ندارد، او را پشت فرمان برای رانندگی قرار دهد، در صورت بروزحادثه چه کسی ضامن است؟
راننده اگر عاقل و بالغ بوده مسئول خسارت است و فرد دیگر که او را تشویق کرده گناه کرده و مستحق تعزیر است.
ضمان در لطمات وارده در عملیات ورزشی
در بند سوّم مادّه 59 قانون مجازات اسلامی حوادث ناشى از عملیات ورزشى، مشروط بر اینکه سبب آن حوادث نقض مقررات مربوط به آن ورزش نباشد و این مقررات هم با موازین شرعى مخالفت نداشته باشد جرم محسوب نمیشود یعنى تحت آن شرایط یک فعل از حالت جرم بودن خارج میشود، مثلاً در ورزش فوتبال یک بازیکن به توپ ضربهای میزند که بهصورت بازیکن دیگر اصابت کرده و منتهى به جراحت یا شکستگى میگردد چنانچه قوانین و موازین آن ورزش رعایت شده باشد طبق قانون مذکور جرم نمیباشد آیا در این موارد موجب ضمان نمیگردد؟
با توجه به آنچه در سؤال مطرح میشود دلیل مسئله این است که هنگامیکه افراد وارد بازى میشوند عملاً از یکدیگر نسبت به حوادثى که در طبیعت بازى احیاناً نهفته است و حتّى اگر طبق مقررات هم عمل کنند باز هم این حوادث پیش میآید، برائت ضمنى میجویند، شبیه برائتى که طبیب لفظاً یا عملاً از مریض میگیرد و این کار سبب برائت ذمّه او میشود.
ضمان تجویز دارو توسط افراد غیرمتخصص
برخى از افراد عادى که در مسائل پزشکى تخصّصى ندارند در این امر دخالت نموده و قرص، آمپول یا دارویى را براى بیمار توصیه مینمایند درصورتیکه این امر منجر به مرگ یا آسیب جسمى بیمار شود، آیا آنها ضامن هستند؟
چنین شخصى کار خلافى کرده و مجازات دارد، ولى ضامن دیه طرف نیست مگر اینکه شخصاً دارو را به او تزریق کرده یا خورانده باشد.
ضمان در صورت علم به غصبی بودن مال عاریه شده
اگر کسی با اطلاع از غصبی بودن مالی آن را عاریه بگیرد و در دست او تلف شود؛ در این صورت جه کسی ضامن خسارت وارده میباشد؟
اگر مال غصبى را با اطّلاع از غصب بودن عاريه كند و در دست او از بين برود، مالك مىتواند عوض مال را از او بگيرد و اگر به او دسترسى پيدا نكند از كسى كه مال را غصب كرده مطالبه كند؛ و همچنين عوض استفادههايى را كه عاريه كننده برده بايد بدهد

